Systemisch Werken

Systemisch Werken: Alles wat er om je heen gebeurt ‘vanuit het lege midden’ waarnemen zonder daar direct een oordeel over te vormen en/of er gelijk een eigen interpretatie aan vast plakken. 

Snel naar de gewenste pagina

Systemisch Werken kent naast het systemisch (coach)gesprek ook andere vormen:

Eerst meer informatie?

  • Wat is/betekent Systemisch Werk

    • Wat en voor wie zijn familieopstellingen? Meer info

      • Wat zijn organisatieopstellingen en welk inzicht kan dit mij geven? Lees het hier

        • Een persoonlijke opstellingals alternatief? Lees het hier

          • Wat is kuieren met (systemisch) perspectief. Antwoord

          • Begrippen in Systemisch Werk. Lezen

          Wat is/betekent Systemisch Werken?

          Om te beginnen is systemisch niet echt een Nederlands woord. Eigenlijk is het een Duits begrip wat moeilijk naar het Nederlands is te vertalen. Een vrije vertaling van systemisch is: “Het systeem in acht nemend”. Gunthard Weber, een van de eerste die opstellingen deed in organisaties heeft het begrip systemisch geïntroduceerd. Systemisch is geen verbastering van het woord systematisch.

          Fenomenologisch, als tegenhanger van analytisch

          In het dagelijks leven maken we veelal gebruik van onze analytische vermogens waarbij we vooral denken in oorzaak en gevolg. De benadering vanuit systemisch werken is fenomenologisch en daarmee totaal anders. Fenomenologisch wil zeggen dat je kijkt naar hoe en wat zich aandient. En wat je waarneemt laat je voor zichzelf spreken. Het is zoals het is, er hoeft niets aan toegevoegd of veranderd te worden.
          Omdat alles en iedereen onderdeel is van een groter geheel vraag je in systemisch werken telkens af van welk groter geheel de huidige situatie of probleem een uiting is.

          Een werkelijkheid bestaat uit meerdere lagen

          Vanuit de aanname dat de wekelijkheid uit meerdere lagen bestaat, spreken we van de bovenstroom (de laag die zichtbaar is) en de onderstroom (de verborgen laag). Als problemen of onoorbaar gedrag wat zich aandient in de bovenstroom zich niet met de gebruikelijke methodes laat oplossen is de kans groot dat het gedrag/probleem een oplossing is voor een dieper liggend probleem in de onderstroom.

          Familieopstellingen, Organisatieopstellingen, een persoonlijke opstelling, een systemisch coachgesprek, het zijn verschillende vormen waarin wordt gewerkt met oog voor het systeem en de samenhang met het grotere geheel.

          Zelf werk ik met alle beschreven vormen van Systemisch Werken.

          .

          Familieopstelling

          Voor wie en wat zijn Familieopstellingen?

          Antwoorden op levensvragen

          Familieopstellingen is een prachtige methode, ontwikkeld door Bert Hellinger, en wordt wereldwijd tijdens workshops ingezet om op levensvragen een antwoord te krijgen.
          Met deze vorm van systemisch werken wordt getracht door middel van het opstellen van iemands systeem van herkomst niet direct zichtbare relaties tussen familieleden en de eventuele knelpunten daartussen te herkennen, erkennen en zo mogelijk weg te nemen.

          Een familieopstelling is een therapeutische sessie waarbij een deelnemer een vraagstuk inbrengt waar hij of zij helderheid over wil krijgen. Voor de hoofdrolspelers in dat vraagstuk, vaak familieleden van degene die het vraagstuk inbrengt, worden andere deelnemers uitgekozen als ‘representant’.

          Het innerlijk beeld

          Door representanten een plaats in te laten nemen in de ruimte wordt het innerlijk beeld wat de vraagsteller (onbewust) in zich heeft zichtbaar gemaakt. Er ontstaat met de opstelling een levend schilderij dat achterliggende aspecten van het vraagstuk laat zien als de representanten worden ondervraagd over hun gevoelens en attitudes ten opzichte van elkaar en de situatie. (Er zijn ook opstellingen die in volledige stilte worden uitgewerkt).

          Tijdens de opstelling komen verstrikkingen aan het licht (soms in eerdere generaties) die hebben geleid tot stagnatie in het huidige leven van de deelnemer. Vaak zijn die verstrikkingen onverwerkte gevoelens als gevolg van nare gebeurtenissen, zoals het jong overlijden van een ouder of een kind, oorlogservaring en scheiding van ouders.

          Familieopstellingen werken het best bij problemen die je al langer bij je draagt, zogenaamde levensvragen.  Vaak heb je hier al van alles zelf aan gedaan, maar je komt er toch niet veel verder mee. Het heeft voor deze vragen weinig zin om heel hard te werken aan jezelf en dit heeft vaak ook geen langdurig effect. Opstellingen kunnen voor dat soort problemen uitkomsten bieden.

          Het systeem wordt opnieuw geordend

          Een familieopstelling zorgt ervoor dat het systeem opnieuw wordt ‘geordend’, zodat iedereen energetisch de juiste plek weer kan innemen en er weer balans komt in het systeem. Dat maakt dat de levensenergie weer kan stromen.
          Na een opstelling komt er een proces op gang. Het kan zijn dat je los kunt laten wat is geweest is. Het kan ook zijn dat dit proces wat meer tijd nodig heeft. Een opstelling is een moment van heroriëntatie en verzoening. Het geeft een impuls om een nieuwe plek in te nemen en je anders te gaan verhouden, waardoor er een beweging naar de toekomst mogelijk is.
          De effecten van de sessie zijn soms op korte, maar vaak op lange termijn merkbaar.

          Welke vragen worden er zoal opgesteld?

          Opstellingen helpen vooral met vragen die je al langer bezighouden, waar je misschien al van alles aan hebt proberen te doen, maar waar je op de één of andere manier niet heel veel verder mee komt. Bijvoorbeeld:

          • Ik voel me altijd zo verantwoordelijk, hoe kan ik hier mee om leren gaan?

            • Hoe vind ik meer rust in mezelf?

              • Hoe komt het dat ik steeds tegen dezelfde problemen aanloop?

                • De ruzies met mijn partner verlopen volgens een vast patroon en het lukt me niet om dit te veranderen.

                  • Ik laat iedereen over mijn grenzen gaan.

                    • Het lukt mij niet om een partner te vinden.

                      • Hoe kan ik (betere) keuzes maken?

                        • Ik wil dingen veranderen in mijn leven. Maar op de een of andere manier lukt het maar niet.

                          • Hoe kan ik een baan vinden die echt bij me past?

                            • Er is geen vertrouwelijkheid tussen mij en mijn zus. Waarom?

                              • Wat maakt dat ik mij zo snel afgewezen voel?

                                • Welke rol speelt mijn ziekte in mijn leven en hoe kan ik die plaatsen?

                                  • Hoe kunnen mijn kinderen opgroeien zonder dat ze mijn problemen overnemen?

                                    • Er is zo vaak strijd: met mijn partner, met mijn familie, met collega’s. Ik wil dat anders!

                                      • Waar is mijn plek? Ik voel me nergens echt thuis.

                                        • Ik regel altijd alles, hoe kan ik daar van loskomen?

                                        .

                                        Organisatieopstelling

                                        Wat zijn Organisatieopstellingen en welk inzicht kan dit mij geven?

                                        Een organisatieopstelling is een ruimtelijke weergave van een onderneming (organisatie). Met behulp van representanten worden, afhankelijk van de vraag, medewerkers, afdelingen, klanten, producten of doelen in verhouding tot elkaar opgesteld.
                                        Afhankelijk van wat nodig is voor de vraag van de vraagsteller ontstaat er onder begeleiding van de begeleider een opstelling. De begeleider gaat samen met de representanten aan de slag om te verkennen wat er zich in de onderstroom afspeelt. Het inzicht wat daarin ontstaat geeft vaak al de richting van de oplossing aan.

                                        De onderstroom bepaalt de richting

                                        Net als in het familiesysteem is het de (onzichtbare) onderstroom wat de richting in/van de onderneming bepaalt. Een organisatieopstelling is dan ook een probaat hulpmiddel als het in de onderneming ‘niet stroomt’ en je al geruime tijd, met voor de hand liggende oplossingen, probeert dit te veranderen. Het probleem wat niet oplosbaar lijkt te zijn is meer dan waarschijnlijk een oplossing voor een dieper liggend probleem in het systeem van de onderneming. Onrust bij medewerkers kan in een opstelling uitkomen bij de vraag over ordening: wie is waar voor verantwoordelijk?

                                        Principes van systemisch werken in een onderneming

                                        Net als in het systeem van herkomst, het familiesysteem, gelden er ook in je onderneming systemische principes. De energie kan (pas) volop stromen als aan die principes wordt voldaan. Principes als:
                                        Erkenning en respect voor alle steakholders van je onderneming. Te weten werknemers, leveranciers, klanten etc. Gezien en erkend worden is een natuurlijke behoefte van mensen.
                                        Evenwicht tussen prestatie en beloning. (Dat kan meer zijn dan een financiële beloning). Een balans tussen geven en nemen.
                                        Ordening. In het familiesysteem ligt de ordening bij geboorte al vast. Dat kun je niet veranderen. In ondernemingen is de ordening in grote mate afhankelijk van anciënniteit, competentie en functie. Een grote bijdrage van een medewerker kan de plek in de onderneming doen veranderen.
                                        Duidelijkheid over taken en verantwoordelijkheden.

                                        Wat familiebedrijven speciaal maakt

                                        De energetische dynamiek in organisatieopstellingen is lichter dan in familieopstellingen. Je kunt immers wel ergens anders gaan werken, maar niet uit je familie stappen.
                                        Familiebedrijven hebben een bijzondere plaats binnen organisaties. De scheiding tussen het organisatiesysteem en het familiesysteem is niet scherp, soms zelfs afwezig. Dat geeft ook in opstellingen een bijzondere dynamiek.

                                        Inzicht en richtinggevend voor MKB en ZZP

                                        Organisatieopstellingen worden over de gehele wereld met succes toegepast. In commerciële en ideële organisaties, in grote en kleine ondernemingen. Zoals hierboven beschreven bepaalt de onderstroom de richting van de onderneming. Zichtbaar maken van de dynamieken in de onderstroom geeft inzicht en richting aan mogelijke oplossingen.
                                        Met organisatieopstellingen richt ik mij vooral op het MKB en ZZP. In de agenda vindt je de geplande opstellingen.

                                        Voorbeelden van op te stellen vragen

                                        • Waarom kost veranderen telkens zoveel kracht, moeite en energie?

                                          • Waarom wordt het gezag van het management telkens ondermijnd?

                                            • Hoe kan het dat de gestelde doelen keer op keer niet worden gehaald?

                                              • Ik begrijp niet waarom de betrokkenheid van medewerkers zo laag is.

                                                • We hebben moeite om de juiste mensen aan te trekken en te behouden voor de onderneming.

                                                  • De balans tussen werk en privé is structureel verstoord.

                                                    • Welke keuzes kan ik maken, het ene, het andere, beide of geen van beide?

                                                      • Het ziekteverzuim op die afdeling is hoog. Waardoor komt dat en wat kan ik er aan doen?

                                                        • Er is bonje in een team. Waardoor komt het en welke oplossing is mogelijk?

                                                          • Klanten lopen weg. Wat is er mis aan onze dienstverlening?

                                                            • Het verloop op die ene positie is hoog.

                                                              • Waarom gaat die teammanager steeds vroegtijdig weg?

                                                                • De verkoop van ons belangrijkste product loopt terug. Hoe komt dat?

                                                                  • In welke activiteit kan ik het beste investeren?

                                                                    • Wie is de juiste persoon voor die rol?

                                                                    .

                                                                    Persoonlijke opstelling

                                                                    Is een persoonlijke opstelling een alternatief?

                                                                    Het is niet vanzelfsprekend voor je om het thema waarmee je al geruime tijd aan het stoeien bent zonder meer te gaan delen in een groep met onbekende mensen.
                                                                    Daarvoor is het voor jou te precair, te beladen of te gevoelig. In een organisatieopstelling kunnen ook concurrentieoverwegingen een rol voor je spelen.
                                                                    Dan is een persoonlijke familie- of organisatieopstelling dé uitkomst.

                                                                    Een persoonlijke opstelling kenmerkt zich door het ontbreken van representanten. In een persoonlijke opstelling wordt er gewerkt met vloerankers en voorwerpen om contact te maken met het wetende veld.

                                                                    We maken allemaal deel uit van systemen. Het systeem van herkomst is het eerste systeem waar we in opgenomen zijn, ons familiesysteem. En naarmate we ouder worden maken we deel uit van steeds meer systemen. Het schoolsysteem, het systeem van de sportvereniging en later, als we de arbeidsmarkt betreden, van het organisatiesysteem.

                                                                    Systemisch werken: Thema’s en patronen die vragen om helderheid

                                                                    Een persoonlijke opstelling is bijvoorbeeld gericht op het familiesysteem of op het systeem van de onderneming waar je werkt, of een combinatie daarvan. Een persoonlijke vraag leidt meestal niet naar een organisatieopstelling. Maar thema’s of patronen die spelen in de organisatie kunnen overeenkomst hebben met patronen vanuit je systeem van herkomst. Het is jouw vraag en aan jou wat er wordt opgesteld om meer helderheid te verkrijgen.

                                                                    Omdat de informatie vanuit het wetende veld ook voelbaar wordt in een persoonlijke opstellingen kan er gesteld worden dat ook deze manier van opstellen ‘werkt’. Opstellingen van het verlangen; van dilemma’s in je onderneming; een opstelling van je team; van je innerlijke delen; van ziekte, het zijn allemaal vormen die in een persoonlijke opstelling kunnen worden begeleidt.

                                                                    Voordeel: Op korte termijn in te plannen, óók op zaterdag

                                                                    Persoonlijke opstellingen vinden plaats in mijn eigen praktijk in Nieuw-Balinge. Persoonlijke organisatie opstellingen kunnen daarnaast in overleg ook op locatie worden begeleidt. Vraag naar de mogelijkheden. Opstellingen in mijn praktijkruimte kunnen van maandag tot en met zaterdag tussen 09.00 uur en zonsondergang worden ingepland.

                                                                    .

                                                                    Kuieren met perspectief

                                                                    Wat is kuieren met systemisch perspectief?

                                                                    Kuieren: langzaam en ontspannen wandelen
                                                                    Kuieren met systemisch perspectief is een wandeling in het natuurgebied rondom Nieuw-Balinge in Drenthe. Een wandeling waarin we het gesprek aangaan over de vraag of situatie die je al enige tijd bezig houdt en waar je nog geen adequate oplossing voor kunt vinden.
                                                                    Het is de bovenstroom die je ziet en de onderstroom die bepaalt welke richting het opgaat. Een systemisch gesprek gaat over die verschillende lagen van werkelijkheid.

                                                                    Omdat je voor, achter en soms naast elkaar loopt is er alle ruimte om aan te nemen en te verwerken. De wandeling is ook uitermate geschikt als kennismaking om te ervaren of systemisch werk ‘iets voor jou is, maar ook om kennis te maken met mij en mijn werkwijze als coach en begeleider.
                                                                    Een afspraak is snel gemaakt: bellen of appen: 06-41929111

                                                                    .

                                                                    Wat betekent…….?

                                                                    Systemisch werken: enkele begrippen

                                                                    • Binding

                                                                    • Iedereen en alles wat onderdeel is van het systeem hoort ook bij het systeem. Niets of 
 niemand uitgesloten.
                                                                      • Ordening

                                                                      • Iedereen heeft een eigen plek in zijn systeem van herkomst
                                                                        • Balans

                                                                        • Er is evenwicht (balans) tussen nemen en geven. Ouders en kinderen zijn hierop een 
 uitzondering; ouders geven en kinderen nemen (en geven dit later door aan eigen 
 kinderen of aan maatschappelijke doelen.
                                                                          • Representant

                                                                          • Iemand die waarneemt voor een niet aanwezig persoon of ‘iets’ in een opstelling. De 
 representant resoneert alsof hij de persoon of ‘iets’ in kwestie is. Telkens weer worden 
 mensen verrast wat zij in een opstelling kunnen waarnemen zelfs zonder te weten waar 
 het over gaat.
                                                                            • Fenomenologie

                                                                            • Stroming die verschijnselen wil leren kennen zoals ze zich aan ons voordoen. 
 Fenomenologisch waarnemen is een andere manier van kijken naar de werkelijkheid. Je 
 neemt afstand om daardoor uit te kunnen zoomen op het hele systeem in plaats van in te 
 zoomen op een detail.
 Door zonder oordeel en eigen interpretatie waar te nemen levert dat soms een 
 verrassend beeld op van de werkelijkheid.
                                                                              • Het wetende veld

                                                                              • Een begrip dat het gehele systeem en zijn omgeving omvat. Dit omvat alle lagen van het 
 systeem en is de bron van opstellingen. Met wetend wordt in deze context bedoelt dat 
 de mens ervaringen heeft opgedaan waar het lichaam weet van heeft. Het lichaam 
 communiceert deze ervaringen met gevoelens, bijvoorbeeld een angstprikkel, of een juichkreet.  Dit kunnen ervaringen in ons eigen leven betreffen en het kunnen 
 overgenomen gevoelens betreffen van anderen uit de historie.
                                                                                • Opstelling

                                                                                • Ook wel constellatie genoemd is een opstelling van relevante groepsleden in het 
 wetende veld. Relevant betekent hier, relevant voor de vraag van de vraagsteller.
 Het blijft elke keer opnieuw opmerkelijk! Dat mensen (die helemaal niets weten van het 
 systeem) als representant van een element van het systeem worden opgesteld, en dat 
 daarmee de essentie van de verhoudingen binnen dat zelfde systeem zichtbaar wordt.
                                                                                  • Dynamiek

                                                                                  • Dynamiek verwijst naar een kracht in wisselwerking met een tegenkracht, zoals schuld 
 die samenhangt met onschuld, schaamte met schaamteloosheid en leven met dood.
                                                                                    • Verstrikking

                                                                                    • Verstrikking geeft aan dat de cliënt verwikkeld is geraakt in het lot van iemand anders uit 
 zijn familiesysteem; dit beperkt hem om in vrijheid het eigen leven in te vullen.
                                                                                      • De grote Orde

                                                                                      • De grote Orde verwijst naar het grote geheel waar we deel van uitmaken. Het herstellen 
 van de orde heeft een diepgaand effect. Bijv. De ordening van de kinderrij.
                                                                                        • Module

                                                                                        • Met behulp van modules (werkvormen) wordt de cliënt begeleid naar de geordende situatie zoals deze volgens de wetten van het systemisch werk is. Afbakening, teruggave, 
 eer geven zijn voorbeelden van modules om te ordenen.
                                                                                          • Onderbroken uitreiking

                                                                                          Dit betekent dat de cliënt als kind door een traumatische ervaring het diepere contact 
 met zijn ouder verbroken heeft. Dit heeft als consequentie dat hij ook later, uit angst om 
 opnieuw pijn en gemis te beleven, geen diepgaand contact met anderen aangaat.