De spirituele betekenis van de slang – symboliek van adder en ringslang
Soms spreekt het leven niet met woorden, maar in symbolen. De afgelopen maanden ontmoette ik drie slangen. Wat begon als toeval, bleek een fluistering van mijn binnenwereld. In dit nieuwe blog neem ik je mee in wat deze ontmoetingen me lieten voelen, begrijpen en openen – in mijzelf en in mijn werk.
Over de symboliek van de adder, de ringslang en de fluistering van de schaduw
Nu eens een blog met een geheel andere insteek. Omdat Ik ervan overtuigd ben dat elke ontmoeting in je leven betekenis heeft. Daarom zie ik elke ontmoeting als een mogelijkheid om iets van jezelf te leren. Dat kun je op mensen betrekken, maar eigenlijk geldt dat voor elke ontmoeting.
Zelfs een (onverwachte) ontmoeting met dieren. Waarvan sommige echt tot de verbeelding spreken. Een cadeau wat prima momenten oplevert voor contemplatie.
Bijvoorbeeld mijn ‘ontmoeting’ met drie slangen in het voorjaar en begin van de zomer. Een ervaring die zich niet zomaar met het hoofd laat begrijpen. Ze landen ergens dieper – in het lijf, in de stilte tussen twee gedachten. De afgelopen maanden werd ik drie keer stilgezet door iets dat uit het niets leek op te duiken.
Niet één, maar drie slangen. Elk op een ander moment, op een andere plek, maar telkens niet ver van huis.
Genoeg reden om me te verdiepen in de betekenis die in inheemse tradities aan deze dieren wordt gegeven.
Wat en wie heb ik ontmoet
Eerst was er in april de bruine adder, toen de ringslang in juni en niet lang daarna, begin juli, dook daar plots een zwarte adder op.
Alsof er langzaam een verhaal voor me werd ontvouwt – over afpellen, over overgang, over vrouwelijke kracht. Over wat niet langer genegeerd wil worden.
Ik neem je mee in wat deze ontmoetingen me lieten zien. Niet als hocus-pocus. Niet als waarheid, maar als een uitnodiging. Om waar te nemen en te doorvoelen.
April – De bruine adder: het ontwaken van de schaduw
Het is april als ik wandel over een smal pad langs het ven. Opeens valt mijn oog op een vorm tussen de grassprieten. Met de kleur van de aarde, bijna onzichtbaar. Maar als ik stilsta en mijn ogen zich aanpassen, zie ik hem (of haar) duidelijk: een bruine adder, prachtig getekend, kronkelend in een zachte lus.
Ik voel geen paniek, wel een diepe alertheid. Alsof mijn lijf weet: dit is niet zomaar een ontmoeting. Want hoe vaak heb ik een adder gezien?
De adder is giftig, maar bijt gelukkig zelden zonder aanleiding. Hij komt niet om aan te vallen, maar om bewustzijn te brengen. In systemisch werk staat de adder voor mij symbool voor het verborgene. Voor wat uit het zicht is geraakt, maar voelbaar aanwezig is. Denk aan een familiegeheim. Een weggestopt verdriet. Een kracht die ooit als te gevaarlijk werd ervaren.
In die weken zit ik midden in een persoonlijk proces waarin oude thema’s zich aandienen. Thema’s die ik dacht al “verwerkt” te hebben, maar die blijkbaar vragen om dieper te worden doorleefd. De adder herinnert me eraan dat niet alles cognitief kan worden opgelost. Er zijn nu eenmaal vraagstukken die met het lijf gevoeld mogen worden.
De bruine adder is de bewaker van de grens. Hij zegt: “Tot hier en niet verder — tenzij je bereid bent écht te kijken.”
Juni – De ringslang: de cyclus erkennen
Twee maanden later. Ik wandel in de volle zon als ik een dode slang zie liggen op het asfalt. Slank, zilvergrijs, met een gele ring om zijn nek. Geen adder deze keer, maar een ringslang. Niet giftig. Toch roert hij iets in mij.
De ringslang ligt tussen twee werelden in: de aarde en de weg. Dood, maar nog heel. Er zit iets eerbiedigs in zijn aanwezigheid, iets dat me doet vertragen. Alsof hij me vraagt: wat mag er sterven, zodat iets anders kan leven?
Systemisch raakt dit aan het thema van integratie. Het herkennen van oude patronen, zonder ze te willen fixen. In plaats van ‘weg ermee’ zegt de ringslang: “Maak de cirkel rond. Alles wat je ooit was, hoort bij jou. Ook wat je liever wegduwt.”
De ringslang doet mij op een later moment herinneren aan de Ouroboros – de slang die zichzelf in de staart bijt. Dat is een oud symbool voor cyclische tijd, voor het idee dat alles in ons leven in rondes beweegt.
Verdriet, woede, liefde, rouw: het komt en het gaat. En wat je niet volledig hebt kunnen voelen, keert terug – totdat het gezien is.
In mijn praktijk zie ik het vaak: cliënten die telkens tegen hetzelfde thema aanlopen. Niet omdat ze falen, maar omdat er (nog) iets mag worden afgerond. Gezien. Geëerd. De ringslang nodigt uit tot compassie met ons eigen tempo.
“Wat steeds terugkeert, is geen herhaling. Het is een herinnering aan wat er toe doet.”
Juli – De zwarte adder: belichaming van kracht
Dan, begin juli. Opnieuw een slang. Deze keer een zwarte adder. Donker, bijna mystiek. Waar de bruine adder me waarschuwde en de ringslang me verzachtte, voelt deze ontmoeting als iets anders. Dit gaat over kracht.
De zwarte adder beweegt langzaam maar trefzeker door het hoge gras. Ik voel kippenvel. Niet uit angst, maar door de intensiteit. Alsof ik getuige ben van iets heiligs. Een oeroude kracht die zich niet laat opjagen, niet laat regisseren, alleen maar laat zien als het moment rijp is.
De zwarte adder staat voor belichaamde vrouwelijke kracht. Die stille kracht die niet roept, maar aanwezig ís. Die zich niet hoeft te bewijzen, maar ook niet wijkt.
Spiritueel raakt ze aan een allesomvattende energie. Die niet troost met zachte woorden, maar met waarheid. Die zegt: “Jij bent gemaakt van zoveel meer dan je denkt.”
Opnieuw voel ik dat het niet gaat om betekenis ‘vinden’, maar om de ervaring toelaten. Mijn lijf vertelt me meer dan mijn hoofd begrijpt.
Het is zomer. De tijd van bloei. En toch voel ik: iets wil afsterven. Iets in mij weet dat er ruimte gemaakt moet worden voor iets nieuws – en dat dit geen hoofdzaak is. Maar een ritueel. Een overgave.
De spirituele betekenis van de slang. Wat de drie ontmoetingen me leerden
Als ik deze drie ontmoetingen naast elkaar leg, zie ik een innerlijke reis:
De bruine adder (april): roept me op om te vertragen, te voelen wat ik tot dan toe heb genegeerd.
De ringslang (juni): herinnert me aan de cirkel, aan de integratie van oud zeer, aan mijn eigen tempo.
De zwarte adder (juli): nodigt me uit om mijn plek volledig in te nemen – in mijn lijf, in mijn leven, in mijn lijn.
Samen vertellen ze het verhaal van een overgang. Geen uiterlijke, maar een innerlijke. Een verschuiving van aanpassen naar belichamen. Van “wat moet ik loslaten?” naar “wat mag ik helemaal zijn?”.
Ik geloof dat zulke ontmoetingen niet buiten jezelf gebeuren. Deze ontmoetingen gebeuren IN ons. In de buitenwereld wordt je binnenwereld getoond. De natuur is een spiegel, een leraar, een boodschapper.
Je hoeft alleen maar te kijken. Waar te nemen.
“Wanneer je durft te vertragen, vertelt het leven je precies waar je bent.”
Ben jij in een overgang? Of voel je dat er iets onderhuids leeft dat erkend wil worden?
In mijn werk begeleid ik mensen bij systemische processen – niet vanuit analyse, maar vanuit het lichaam. Vanuit wat zich wil tonen, niet wat we willen oplossen.
Je bent welkom in mijn praktijk in Nieuw-Balinge, of kies voor ‘Systemisch kuieren’ om je innerlijke wereld buiten te ervaren.
Of plan nu een (gratis) telefonische afspraak voor een eerste verkennend gesprek.
Verkenning via de metafoor van de mestvaalt en hoe vertrouwde omgevingen ons vormen én begrenzen. Over warmte die veiligheid biedt, geuren die onzichtbaar worden en de verwarring die ontstaat wanneer je voelt dat jouw plek misschien elders ligt. Een verhalende uitnodiging tot bewustwording en innerlijke keuze.
Er zijn van die uitspraken die blijven hangen. Soms confronterend, soms verwarrend, maar altijd met een kern van waarheid die je niet zomaar van je af kunt schudden. In dit blog lees je over schaduwwerk om jouw zelfinzicht en compassie te vergroten.
Een van die zinnen is: “In alles wat je verafschuwt in de ander herken je iets van jezelf.” Anders geformuleerd: “Waarin jij je intens ergert aan de ander, daar heb jij iets te leren”.
Een uitspraak die bij mij in eerste instantie weerstand opriep. Want hoezo zou mijn afkeer van arrogantie, luiheid, hypocrisie of onverschilligheid íéts te maken hebben met mijzelf? Wat anderen fout doen, is toch echt hún probleem?
Schaduwwerk voor zelfinzicht en compassie
Toch nodigt deze zin jou uit tot iets groters dan een simpele psychologische verklaring. Het is een uitnodiging tot zelfonderzoek, tot schaduwwerk, tot radicale eerlijkheid.
En misschien nog wel het belangrijkste: tot een meer compassie volle kijk op Jezelf en de ander. Omdat je de spiegel van je schaduw voorgehouden hebt gekregen.
Jouw schaduw – krijg inzicht in schaduwwerk , heel en leef met compassie voor Jezelf en je relaties. #KomJezelfOntmoeten.
Wat is de schaduw eigenlijk?
De term “schaduw” werd beroemd gemaakt door de Zwitserse psycholoog Carl Gustav Jung. Volgens Jung is de schaduw het deel van onze persoonlijkheid dat we liever niet onder ogen zien. Het zijn onze angsten, driften, verlangens, schaamtes, impulsen en eigenschappen die niet passen binnen het beeld dat we van onszelf willen hebben.
Aanpassen om te (over)leven
Vanaf jonge leeftijd leren we wat ‘goed’ en ‘slecht’ gedrag is. Een kind dat leert dat woede ongepast is, zal die woede onderdrukken. Iemand die wordt geprezen om zijn zorgzaamheid, zal zijn behoefte aan grenzen of zelfbehoud onderdrukken. Wat we niet mogen zijn, wordt uit het bewustzijn verbannen — maar het verdwijnt niet. Het wordt een schaduw.
Schaduwwerk is de ontmoeting met Jezelf aangaan
De schaduw is dus niet per se ‘slecht’ of kwaadaardig, het is simpelweg wat we niet willen zijn — of niet mógen zijn, van onszelf of van de wereld om ons heen. Het is een deel van wie je bent.
Schaduwwerk is Jezelf Ontmoeten
Projectie: de schaduw buiten onszelf zien
Het probleem van de schaduw is niet dat je haar hebt. Het probleem is dat je haar niet herkent als de jouw. En dat leidt tot projectie.
Projectie: onbewuste identificatie met Jezelf
Projectie is het onbewust toeschrijven van je eigen ongewenste eigenschappen aan anderen. Anders gezegd: wat je niet kunt of wil zien in jezelf, zie je in de ander — vaak uitvergroot, met afschuw, of met een soort morele verontwaardiging.
Degene die ontrouw het allerergste vindt, worstelt misschien zelf met verlangens die niet passen binnen het keurslijf van een monogame relatie.
Degene die anderen veroordeelt als ‘lui’ of ‘slap’, heeft mogelijk een diepe angst om zelf niet goed genoeg te zijn zonder constante prestatie.
Degene die klaagt over arrogantie in anderen, heeft misschien zelf moeite met zelfvertrouwen — of juist met zijn eigen neiging om zichzelf belangrijk te maken.
Het zijn geen bewuste processen. Projectie gebeurt in de schaduw, in het onbewuste. Daarom is het ook zo pijnlijk en confronterend om ermee geconfronteerd te worden.
Schaduwwerk voor zelfinzicht en compassie. Wat je van Jezelf niet wilt zien, zie je in de ander. Een pijnlijke, eerlijke spiegel.
De ander als spiegel – ‘wat je zegt ben jezelf’
Wanneer je iets of iemand intens irritant vindt — niet zomaar vervelend, maar echt onverdraaglijk — dan is dat een signaal. Niet per se dat de ander iets fout doet, maar dat er iets in jou wordt aangeraakt. Iets ouds. Iets wat jij misschien diep hebt weggestopt. Iets dat op de een of andere manier met jou te maken heeft.
Een simpele oefening is: kijk naar de mensen waar je je het meest aan ergert. Schrijf op wat je in hen verafschuwt. En stel jezelf dan, zonder oordeel, deze vraag: Waar in mijn leven, mijn gedrag of mijn geschiedenis herken ik dit ook?
Erkennen van je schaduw is een innerlijk proces
Het antwoord zal niet altijd direct zichtbaar zijn. Misschien was jij vroeger zo — en heb je dat aspect van jezelf radicaal afgewezen. Of misschien wil je juist heel graag dat stuk hebben, maar heb je geleerd dat het ‘niet oké’ is. Misschien is het gewoon pijnlijk om te erkennen dat je niet altijd bent wie je wilt zijn.
Maar wat het ook is: de spiegel die jou wordt voorgehouden liegt niet.
Waarom is werken met je schaduw belangrijk?
Het doen van schaduwwerk is geen luxe, het is essentieel. Want zolang je jouw schaduw blijft projecteren op de ander, blijf je gevangen in een cyclus van oordeel, afwijzing en verdeeldheid.
Van haat naar ruimte door inzicht
Kun je aannemen dat wat jij in de ander haat, ook iets over jou zegt? Dan ontstaat er iets bijzonders: ruimte. Ruimte voor compassie. Voor nuance. Voor zelfinzicht.
Je realiseert je dat jij ook niet perfect bent — en dat dat oké is.
Je ziet dat de ander misschien niet zo anders is dan jij.
Je leert dat de waarheid niet zwart-wit is, maar vol grijstinten.
En uiteindelijk leidt dat tot groei. Want pas als je je schaduw durft te zien, kun je haar integreren. Dan kun je leren omgaan met je woede, je trots, je kwetsbaarheid — zonder dat ze de baas over je zijn.
Voorbeelden uit het dagelijks leven
De ‘arrogante’ collega
Je hebt een collega die altijd op de voorgrond wil treden. Die zichzelf profileert, zijn successen viert, en nooit om een compliment verlegen zit. Je vindt hem vreselijk arrogant.
Maar als je eerlijk bent: ben jij misschien bang om jezelf te laten zien? Heb jij geleerd om bescheiden te zijn, zelfs als je iets goed hebt gedaan? Vind jij jezelf eigenlijk niet de moeite waard — en triggert zijn zelfverzekerdheid jouw onzekerheid?
Dan is zijn arrogantie misschien een uitvergrote spiegel van jouw eigen verlangen om erkend te worden.
De ‘slachtofferrol’ van je partner
Je partner klaagt constant over zijn leven, neemt geen verantwoordelijkheid, en jij hebt er schoon genoeg van. “Hij moet gewoon eens ophouden met zeuren,” denk je.
Maar misschien is hij wel precies wat jij niet durft te zijn. Een man die zijn pijn toont. Iemand die durft te klagen. Misschien heb jij geleerd dat je altijd sterk moet zijn, nooit mag zeuren, altijd moet doorgaan.
En zijn gedrag confronteert je met jouw eigen onderdrukte kwetsbaarheid.
“Schaduwwerk geeft je pijnlijk inzicht en resulteert uiteindelijk in meer compassie voor Jezelf én je relatie(s)”
De weg naar integratie
Schaduwwerk is niet makkelijk. Het vereist moed, zelfreflectie, en soms een flinke dosis nederigheid. Maar het is ook bevrijdend. Want als je je schaduw leert kennen, leer je jezelf pas echt helemaal kennen. Helemaal, dus inclusief de delen van jezelf die er niet mogen/mochten zijn.
Hier zijn een paar stappen om je schaduw te onderzoeken en integreren:
Word je bewustvan je triggers
Let op wie je irriteert, wat je boos maakt, of wat je echt niet kunt verdragen in anderen.
Onderzoek zonder oordeel
Vraag jezelf: Wat raakt mij hier zo diep? Wat zegt dit over mijzelf?
Zoek naar de oorsprong
Wanneer heb ik geleerd dat dit gedrag ‘slecht’ is? Waar komt mijn oordeel vandaan?
Erken en accepteer
Kun je dat stuk van jezelf zien zonder het te veroordelen? Kun je compassie voelen voor dat deel van jou?
Integreer bewust
Hoe kun je op een gezonde manier ruimte geven aan dat aspect van jezelf? Niet door het uit te leven, maar door het te erkennen als deel van wie je bent.
Van oordeel naar verbinding
Als je eenmaal in staat bent om je eigen schaduw te zien in plaats van hem op anderen te projecteren. Dan komt er verandering. En niet alleen in het beeld dat jij van jezelf hebt, maar ook je relaties veranderen.
Minder snel oordelen, beter luisteren, minder (actief of passief) reactief. Het maakt je minder afhankelijk van ‘goed’ en ‘fout’ denken. Je kunt verschillen overbruggen, omdat je beseft en weet dat de ander niet zo anders is dan jijzelf.
Leren dat zelfs in jouw afkeer iets waardevols verborgen ligt. Een waardevolle kans om jezelf op een diepere laag te begrijpen.
Een uitnodiging tot zelfaanvaarding begint met schaduwwerk voor vergroten van zelfinzicht en compassie met jezelf
Tot slot
“In alles wat je verafschuwt in de ander herken je iets van je eigen schaduw.” Het is geen uitnodiging tot zelfhaat, schuld of schaamte. Integendeel. Het is een uitnodiging tot radicale zelfaanvaarding.
Want pas als je durft te zien wat je liever verborgen houdt, kun je echt vrij zijn.
De schaduw is geen vijand — het is je gids. En de ander? Die is, hoe lastig ook, vaak gewoon een spiegel. Wat je erin ziet, is soms confronterend. Maar altijd een kans om een stukje dichter bij jezelf te komen.
Kom jezelf ontmoeten
Schaduwwerk voor zelfinzicht en compassie? Kom Jezelf ontmoeten is jezelf gunnen om uit te zoomen. Wie ben ik helemaal? Welke delen van mijzelf heb ik onbewust en toch met reden in de schaduw gezet?
Wil je dieper met jouw schaduwwerk aan de slag?Lees mijn blogs voor verbreding en verdieping van jouw ontmoeting met Jezelf.
Leven in een bubbel voelt vaak vertrouwd, maar kan ook beperkend zijn. Deze beschermlaag is gevormd uit loyaliteit en overlevingsstrategieën. In dit blog ontdek je hoe jouw bubbel is verbonden met je familiesysteem.
En hoe familieopstellingen je kunnen helpen om patronen te doorbreken en jouw eigen plak in te nemen.
In deze blog beschrijf ik de kern van mijn begeleiding: hoe de ontmoeting met jezelf het beginpunt vormt voor echt leven.
Door systemische coaching, lichaamsbewustzijn en emotionele erkenning ontdek je wat je al die tijd ontweek. Niet om jezelf te fixen, maar om jezelf werkelijk te ontmoeten — met alles wat je bent.
Soms lijkt het leven stil te staan, abrupt of geleidelijk. Achter die stilstand schuilt een uniek mens – JIJ. Jouw geschiedenis, geworteld in generaties en beïnvloed door je omgeving, speelt een rol.
Wat de oorzaak ook is, belangrijk is dat jij jouw energie weer laat stromen. gestolde energie belemmert. Welke delen in jou blokkeren jouw verlangen om in beweging te komen?
Geïnspireerd worden? Meld je aan voor de inspiratiemail.
Luisteren Echt luisteren Oprecht en eerlijk Voelen wat nodig is Empatisch
Verbindend communiceren: hoe je echt contact maakt
In een wereld vol meningen, stress en misverstanden willen we vaak één ding: verbinding. Echte, oprechte verbinding met de mensen om ons heen. Maar hoe vaak voelen gesprekken alsof je elkaar nét niet begrijpt? Hier komt empatisch en verbindend communiceren om de hoek kijken. Met een andere benaming: Empathisch communiceren.
Wat is verbindend communiceren?
Verbindend communiceren (VC), door mij ook wel empatisch communicatie genoemd, is een manier van praten en luisteren die draait om begrip, empathie en respect. Het gaat niet om winnen of gelijk krijgen, maar om écht horen wat iemand nodig heeft. En eerlijk zijn over wat jij nodig hebt.
Het klinkt misschien simpel, maar in de praktijk is het best een uitdaging. Waarom? Omdat het vraagt om een open houding en de wil om oude patronen los te laten, zoals oordelen, verdedigen of beschuldigen.
De vier stappen van verbindend communiceren
Wil je verbindend communiceren leren? Begin dan met deze vier simpele (maar krachtige) stappen:
Kijk naar wat er écht gebeurt
Niet oordelen, niet invullen, alleen observeren. Zeg bijvoorbeeld niet: “Je luistert nooit naar me,” maar: “Je keek op je telefoon toen ik praatte.”
Voel wat er in je omgaat
Benoem je gevoel zonder te beschuldigen. Dus geen: “Je maakt me boos,” maar: “Ik voel me gefrustreerd.”
Vraag jezelf af wat je nodig hebt
Gevoelens wijzen vaak naar een onvervulde behoefte. Misschien heb je behoefte aan respect, aandacht, of rust.
Doe een verzoek, geen eis
Vraag de ander om iets te doen dat helpt. Bijvoorbeeld: “Kun je je telefoon even wegleggen als we praten?”
Verbindend communiceren is geen kunstje
Het klinkt misschien als een handige truc, maar verbindend communiceren werkt alleen als je het écht meent. Het vraagt een levenshouding van openheid, eerlijkheid en de moed om kwetsbaar te zijn. Je moet willen luisteren naar de ander, maar ook bereid zijn om naar jezelf te kijken.
Dit is tegelijkertijd waarom je zo gemakkelijk struikelt over VC. Het kan confronterend zijn om te ontdekken dat je misschien vaak praat vanuit frustratie, angst of onzekerheid. Maar, kop op, juist dáár ligt je kracht. Als je die patronen eenmaal herkent, dán (pas) kun je ze veranderen.
Wat houdt je tegen?
Oké, verbindend communiceren is in de dagelijkse praktijk makkelijker gezegd dan gedaan. Misschien herken je deze obstakels:
Angst voor afwijzing:
Wat als de ander mijn verzoek niet accepteert?
Automatische reacties:
We schieten vaak meteen in de verdediging.
Geen tijd nemen:
We praten snel, zonder echt te voelen wat we willen zeggen.
Reflecteren op deze hindernissen is een belangrijke eerste stap. Vraag jezelf af: Waarom vind ik het moeilijk om eerlijk te zeggen wat ik voel? Of: Wat houdt me tegen om écht te luisteren? Reflecteren is even uit waan van de dag komen voor een moment van eerlijk zijn naar jezelf. Wat van mij houdt zich schuil in mijn schaduw?
Een levenshouding van verbinding
Om verbindend communiceren écht te omarmen, heb je een levenshouding nodig waarin je streeft naar verbinding, ook als het lastig is. Dit betekent:
Zelfreflectie:
Durf te kijken naar je eigen gedrag en patronen.
Geduld:
Oefening baart kunst. Geef jezelf de tijd om VC eigen te maken.
Empathie:
Niet alleen voor anderen, maar ook voor jezelf.
Praktische Tips om Te Beginnen
Oefen kleine stappen:
Begin met het benoemen van je gevoel in een gesprek.
Geef jezelf ruimte:
Het is oké om te zeggen: “Ik weet even niet wat ik moet zeggen.”
Zet je intentie voorop:
Vraag jezelf af: Wil ik winnen, of wil ik verbinden?
Conclusie: verbindend, empatisch, communiceren is levenskracht
Verbindend, empatisch communiceren is niet gemakkelijk, maar het is het waard. Door op een open, respectvolle manier te praten én te luisteren, creëer je sterkere relaties, minder misverstanden en meer begrip.
Wil je een start maken? Begin vandaag nog met kleine stappen. Durf te wankelen, wees eerlijk, en kijk wat er gebeurt als je écht probeert te verbinden.
Oefenen met verbindend communiceren ? Klik op de button….
We leven allemaal met tegenstellingen, oftewel polariteiten. Denk aan vertrouwen versus wantrouwen, vasthouden versus loslaten, of controle versus overgave. Hoe jij je verhoudt tot deze polariteiten geeft inzicht in je patronen en beschermingsmechanismen.
In dit blog zoom ik in op de polariteit vertrouwen-wantrouwen. Hoe deze polariteit zich manifesteert, hangt samen met de beschermende maskers die je hebt ontwikkeld. Het herkennen van deze dynamiek is een stap richting meer balans en vrijheid in je leven.
Wat is een maskerstructuur?
Een maskerstructuur, of karakterstructuur, is een beschermende laag die je als kind hebt ontwikkeld om jezelf te beschermen tegen pijn en afwijzing. Deze structuren zitten opgeslagen in je lichaam en bepalen hoe je je opstelt in relaties en het leven. Wilhelm Reich ontdekte dat deze structuren zich letterlijk vastzetten in de spierspanning van je lichaam.
Iedereen heeft meerdere maskers, maar meestal zijn één of twee structuren dominant. Deze maskers beschermen je tegen kwetsbaarheid, maar beperken je ook. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld hoe je omgaat met polariteiten zoals vertrouwen en wantrouwen.
“Polariteiten als vertrouwen en wantrouwen vormen je maskers, maar bewustzijn brengt balans en vrijheid in je leven.”
Polariteit en energie: Hoe beweeg jij?
Bij polariteiten gaat het om beweging. Kun je vrij schakelen tussen twee uitersten, zoals vertrouwen en wantrouwen? Dan stroomt je energie en ben je in balans.
De Lemniscaat
Om dit te verduidelijken, gebruik ik vaak het model van de lemniscaat: een figuur in de vorm van een liggende acht. De polen van een polariteit, zoals bijvoorbeeld vertrouwen en wantrouwen, liggen aan de uiteinden.
Oefening: Leg twee papiertjes op de grond met daarop de woorden “vertrouwen” en “wantrouwen”. Ga op het ene papiertje staan en ervaar hoe dat voelt. Verplaats je daarna naar het andere papiertje en voel het verschil. Door deze beweging te maken, kun je ervaren waar je vastloopt en waar de energie stokt.
Lemniscaat. Beweging in polariteit.
Vertrouwen-wantrouwen: Een polariteit in maskers
De polariteit vertrouwen-wantrouwen speelt een grote rol in drie maskers: het fijngevoelige (schizoïde), het sociale (orale) en het daadkrachtige (psychopatische) masker. Hoewel het thema in elk masker terugkomt, verschillen de oorzaken en uitwerkingen.
1. Het fijngevoelige masker: Ben ik wel welkom?
Voor mensen met een fijngevoelig masker is wantrouwen de basis. Het gevoel dat je er niet mag zijn, wordt diep van binnen gevoeld.
Ontstaan: Dit wantrouwen ontwikkelt zich al voor je geboorte. Denk aan stressvolle gebeurtenissen tijdens de zwangerschap, zoals een traumatische ervaring van je moeder of een moeilijke bevalling. Dit kan leiden tot een gevoel van afwijzing en onveiligheid.
Kenmerken: Je voelt je veiliger daar dan hier en trekt je terug uit verbinding. Leren vertrouwen op jezelf én anderen is een levenslange uitdaging.
Voorbeeld: Anne, 34 jaar, heeft moeite met sociale interacties. Ze voelt zich vaak ongemakkelijk in groepen en heeft het gevoel dat ze er niet echt bij hoort.
Uitdaging: Ontwikkel het vertrouwen dat je er mag zijn, precies zoals je bent.
2. Het sociale masker: Is er wel genoeg voor mij?
Bij het sociale masker draait wantrouwen om een gevoel van tekort. Je twijfelt of er wel genoeg liefde, aandacht, of emotionele steun is. Je probeert dit gemis te vullen.
Ontstaan: Dit masker ontwikkelt zich in het eerste levensjaar, wanneer een kind volledig afhankelijk is van zorg en voeding. Als deze zorg niet consistent beschikbaar is, groeit het wantrouwen.
Kenmerken: Je voelt een diep verlangen naar vervulling, maar het lijkt alsof je emmer nooit vol raakt. Dit kan leiden tot afhankelijkheid of zelfs verslavingsgevoeligheid.
Voorbeeld: Tim, 29 jaar, zoekt voortdurend bevestiging in zijn relaties. Hij stelt hoge eisen aan zijn partner en voelt zich snel afgewezen.
Uitdaging: Ontwikkel het vertrouwen dat er altijd genoeg is – ook voor jou – zonder dat je het hoeft af te dwingen.
3. Het daadkrachtige masker: Ik doe het zélf wel!
Bij het daadkrachtige masker is wantrouwen vooral gericht op anderen. Je vertrouwt jezelf, maar bent ervan overtuigd dat je niet op anderen kunt rekenen.
Ontstaan: Dit masker ontstaat wanneer een kind leert dat het zich staande moet houden door onafhankelijk en sterk te zijn. Vertrouwen in anderen is ooit beschaamd, en dat verlies heeft diepe sporen nagelaten.
Kenmerken: Je bent vaak de leider, iemand die de touwtjes stevig in handen heeft. Dit maakt je krachtig, maar ook kwetsbaar voor eenzaamheid. Kwetsbaarheid tonen voelt als falen.
Voorbeeld: Eva, 42 jaar, is een succesvolle ondernemer, maar vindt het moeilijk om hulp te vragen. Ze voelt zich vaak geïsoleerd, omdat ze niemand echt toelaat.
Uitdaging: Leer kwetsbaarheid te omarmen en vertrouwen te hebben in de ander. Dit opent de weg naar diepere verbindingen.
“Vrij bewegen tussen vertrouwen en wantrouwen opent de deur naar diepere verbindingen en persoonlijke groei.”
Je schaduw: Wat verberg je?
In elk masker schuilt een schaduw. De delen van jezelf die je niet wilt zien of erkennen. Vaak projecteer je deze schaduw op anderen.
Voorbeeld: Iemand met het sociale masker kan anderen verwijten dat ze te veeleisend zijn, terwijl ze zelf een sterke behoefte aan aandacht en erkenning hebben.
Door je schaduw te omarmen, kun je meer in balans komen en vrijer bewegen tussen de polariteiten.
Hoe werk je met polariteiten?
Wil je meer balans in je leven? Begin dan met het onderzoeken van je eigen polariteiten en hoe ze samenhangen met jouw maskers.
Hier zijn enkele tips:
Erken je polariteiten: Vraag jezelf af: Waar zit ik vast? Vertrouw ik teveel op wantrouwen, of stel ik me juist te kwetsbaar op?
2. Beweeg fysiek: Gebruik de lemniscaat-oefening om het verschil tussen de polen te ervaren en te voelen waar je energie vastzit.
3. Werk met je schaduw: Onderzoek welke eigenschappen of emoties je in jezelf onderdrukt. Wat veroordeel je in anderen, en wat zegt dit over jou?
4. Zoek begeleiding: Systemisch werk en lichaamswerk kunnen je helpen om dieper inzicht te krijgen in je patronen en ze stap voor stap los te laten.
Conclusie: Vind balans tussen vertrouwen en wantrouwen
Polariteiten zoals vertrouwen en wantrouwen spelen een belangrijke rol in je leven. Door bewust te worden van hoe ze jou beïnvloeden, kun je de energie laten stromen en meer balans ervaren.
Wil je ontdekken hoe jij je verhoudt tot deze polariteiten en wat jouw maskers zeggen over je leven? Neem contact op voor een kennismakingsgesprek en ervaar hoe systemisch werken jou kan helpen groeien.
In onwetendheid zit je onschuld,
in weten ontstaat je schuld
Bewust
Dit is een blog over bewust-zijn, on-bewust en bewust worden. Waar jij je niet bewust van bent heeft bestaansrecht. Want het is er. Zelfs als jij er geen weet van hebt. Als je ergens niet van op de hoogte bent kun je je handen in onschuld wassen. “Dat hoef ik allemaal niet te weten”. Het is een uitspraak waarmee je kunt vastklampen aan onschuld. Wat niet weet, wat niet deert? Om het onbewuste te transformeren naar bewustzijn raak je iets van je onschuld kwijt. Zou dat je dan gelukkiger maken? In dit blog schrijf ik vanuit een persoonlijke invalshoek over die transformatie.
Met kennis van nu, gisteren afwijzen
Ik ben mij ervan bewust. Wat wil zeggen dat ik er weet van heb. Het proces van bewust worden is doorgaans er ook een van verwarring. En van verwarring wordt gezegd dat het de poort is naar een nieuwe realiteit. En dat klopt mijns inziens ook. Verwarring ontstaat als je huidige kijk op de wereld ter discussie wordt gesteld. Nu is het niet erg om een beeld bij te stellen. De ontwikkeling gaat op veel gebieden echt razendsnel. Wat maakt dat je er met nieuw opgedaan inzicht naar kunt gaan kijken. Met de kennis van vandaag kan gisteren worden afgewezen.
Groeien door je beeld te vergroten
Er zijn legio voorbeelden waarin je wordt ‘uitgenodigd’ om je beeld bij te stellen. Je hebt ongetwijfeld je eigen voorbeelden voor het oprapen. Alleen al in het volwassen en/of ouder worden wordt je ermee geconfronteerd. Je mag het beschouwen als groeien. Persoonlijk is mijn verwarring het grootst als ‘een ander beeld’ raakt aan het familiegeweten. Dan ligt er opeens een grotere drempel waar ik overheen heb te stappen. (Of ik beslis om dat (nog) niet te doen). Want in het familiegeweten zit opgesloten hoe wij het doen, hoe wij onszelf met ons eigen waarheden zien.
Bizar hoe je vastzit in een format
Mijn mening over de GGZ was gevormd in de jaren 70. Net als het beeld inclusief oordeel wat ik had van Zuid-Molukkers (ik ben geboren en getogen in Boven Smilde waar de schoolkaping heeft plaatsgevonden). Maar ook de verwachting dat je altijd je best doet, hard werkt en dat afspraak, afspraak is. Zoals je ook vanzelfsprekend overal op tijd bent. En niet onbelangrijk: Resultaat is wat telt. De weg ernaar toe is minder interessant. Als ik nu op Facebook naar oude foto’s uit mijn jeugd voorbij zie komen weet ik gelijk tot welke groep iemand behoorde. Christelijk of openbaar. Bizar eigenlijk.
Trouw aan de groep maakt je onschuldig
Bovenstaand geeft aan hoe ik was geconditioneerd voor het leven. Daar stond ik indertijd niet bij stil. De waarheid was keurig afgebakend. Dat is duidelijk. Het doet beseffen waar je bijhoort. En omdat we als mens een groepsdier zijn is dat best handig. Wat je doet, is er onbewust op gericht om bij de groep, het familiegeweten te blijven horen. En om je eigen groep hechter/sterker te maken is het afwijzen van andere groepen eigenlijk een hulpmiddel. Het geweten zorgde ervoor dat je onschuldig kon blijven zolang je maar trouw bleef aan de groep. Anders was je schuldig.
Weerstand: Liefdevolle loyaliteit
Trouw blijven aan je familiegeweten: Loyaliteit. Ook wel liefdesband genoemd. En dat laatste raakt een diepere laag. Onschuldig kunnen zijn in die liefdesband. Met de kennis van nu ben ik mij ervan bewust hoe groot dat woord onschuldig is. En wat er allemaal ‘uitgevreten’ kan worden. En dat iemand zich daarbij toch nog onschuldig kan voelen. Je daarvan bewust worden is iets van je eigen onschuld verliezen. En reken maar dat dát op zijn minst verwarrend is en uitmondt in weerstand. Als de ‘waarheid’ vanuit het familiegeweten ter discussie wordt gesteld is weerstand de verdediger.
Goede intenties zijn niet genoeg
Loyaal zijn aan het familiegeweten maakt je in je handelen onschuldig. Dat je daarmee anderen veroordeelt, dát kwam helemaal niet in mij op. Loyaal zijn aan dat geweten is handelen vanuit de beste intenties. En wat een onbegrip/boosheid ontstond er als mijn goede intenties (die iedereen toch begrijpt??) niet op waarde werden geschat. Ik ben daar vaak op vastgelopen. Omdat ik aangeboden/opgelegde feedback niet aan kon nemen bleef ik vastzitten in mijn loyaliteit. Nog beter je best doen, nog meer zónder de ander. Met als gevolg meer verwarring en nog meer onbegrip.
Wat wil je eigenlijk zélf?
Bewust worden van je eigen handelen gaat verder dan ‘weten hoe je het doet’. Bewust worden van eigen handelen betekent dat je keuzes hebt te maken. Wat wil ik zélf? Dat betekent niet minder dan losmaken uit delen van het familiegeweten. Delen die je belemmeren om voluit te leven. En losmaken gaat altijd gepaard met weerstand. Je laat iets van onschuld achter om schuldig te kunnen worden. Alleen de woorden schuld en onschuld hebben tijd nodig om in te kunnen dalen. Omdat je mag leren ervaren dat onschuld en schuld niet gelijk staat aan goed en fout.
Bewustwording: meer dan het individu
Bewust worden om je bewustzijn te vergroten is een individueel proces. Maar het is ook méér dan een individueel proces. Vele actuele gebeurtenissen, al dan niet vergezeld van het stempel CRISIS, vergroten het bewustzijn van (groepen) mensen. Er wordt op allerlei manieren ‘aan de deur geklopt’. En in reactie daarop zie je in een sterk geïndividualiseerde maatschappij, waarin iedereen zijn eigen boontjes wordt geacht te doppen, de behoefte ontstaan om samen naar een oplossing te zoeken. Een behoefte en in meer of mindere mate weerstand. Uit loyaliteit naar het systeem van herkomst.
Wanneer is het nu eens klaar?
Het vergroten van mijn bewustzijn heeft mij van alles gebracht. Woorden die daarvan iets kunnen omschrijven zijn: pijnlijk; vervelend; een leeg gevoel; hoop; verwachting; blijdschap; tranen; verdriet; wanhoop; geluk; eenzaamheid; nieuwgierigheid. Het leest misschien niet als een hartelijke uitnodiging om jezelf telkens opnieuw te bevragen en te onderzoeken. En toch gun ik jou een dergelijk proces. Ook al is het er een van vallen en opstaan. Voor mij eens grote thema’s als GGZ en Zuid-Molukkers hebben daardoor een gezonder perspectief gekregen. En telkens komen er nog nieuwe inzichten bij. Je bent immers nooit te oud om te leren.
Manifestatie van wat is buitengesloten
Iedereen heeft wel iets van ‘wat er niet mocht zijn’ naar de schaduw verbannen. Waardoor het vervolgens gedwongen uit beeld verdwijnt. Je bent je er niet meer van bewust. Als mensen hebben we echter een diepe ‘drive’ om heel te willen zijn. Compleet zijn, alles ingesloten. Met reden. Want alles wat van onszelf wordt buitengesloten komt eens naar de oppervlakte. Hoe zich dat laat zien is voor iedereen verschillend. Waarbij ziekte een mogelijke manifestatie is om het buitengeslotene zichtbaar te laten worden. In de oosterse heelkunde een gegeven.
Het streven van de mens: Heel worden!
Bewustzijn van jezelf. Ik gun het jou, mijzelf en iedereen. Meer bewustzijn ontwikkelen ten aanzien van jezelf geeft je uiteindelijk de ruimte om werkelijk die plek in te nemen die al die tijd al voor jou is gereserveerd. Elke stap daar naar toe, is een zinvolle stap. Hoe klein ze ook zijn. Want uiteindelijk wil ieder mens heel zijn.
