Schuld En onschuld Zijn altijd verbonden In geven en nemen Balans
Schuld en Onschuld – onlosmakelijk verbonden
Schuld en onschuld – we kennen ze allemaal. Soms voel je je schuldig zonder te weten waarom, soms blijf je liever buiten schot om onschuldig te blijven.
In dit blog neem ik je mee in de dynamiek van schuld en onschuld: hoe ze onlosmakelijk verbonden zijn met geven en nemen, met verantwoordelijkheid, en met je plek in je familiesysteem. Want hoe onschuldig wil je eigenlijk zijn?
De systemische functie van schuld
Schuld is meer dan een moreel oordeel. In de systemische werkelijkheid heeft schuld een functie. Het ontstaat zodra we iets aannemen, en het brengt beweging op gang in de uitwisseling tussen mensen.
Balans in geven en nemen
Door te geven en te nemen ontstaat een patroon van verbondenheid. Wie geeft, maakt aanspraak op iets. Wie neemt, voelt een verplichting. De balans wordt hersteld als de gever zelf ook weer iets ontvangt – en de nemer iets teruggeeft. Dat zorgt voor rust in het systeem.
Maar als jij iets aanneemt, verlies je iets anders: je onafhankelijkheid. En daarmee je onschuld. Die schuld kan aanvoelen als een hete aardappel – iets waar je zo snel mogelijk weer van af wilt.
Misschien is het daarom zo’n opluchting als je niets nodig hebt: dan ben je niets verplicht. Dan ben je vrij. Of toch niet?
“Schuld ontstaat bij het aannemen; het streven naar onschuld kan leiden tot afstand en onbalans in relaties.”
De wens om onschuldig te blijven
Onschuldig blijven lijkt aantrekkelijk. Het voelt zuiver, schoon, niet belast. Maar wie koste wat het kost onschuldig wil blijven, onthoudt zich vaak van deelname. Je neemt niet – en dus doe je ook niet écht mee.
Geen deelnemer zijn
Als je niets neemt, hoef je ook niets terug te geven. Maar het gevolg is dat je buitenspel komt te staan. Je maakt je handen niet vuil, je blijft aan de kant.
En hoewel je misschien een rechtvaardiging hebt gevonden om dat zo te houden, blijft er vaak een leeg en ontevreden gevoel achter.
Deze houding begint meestal bij de ouders. Als je in de vroege relatie met (één van) je ouders iets niet kon of mocht aannemen, zet zich dat patroon vaak voort in andere relaties. Energie stokt.
De uitwisseling komt niet op gang. En daarmee blijft ook de levensstroom uit.
De gevolgen in relaties
Wat je in het systeem van herkomst niet kon aannemen, herhaal je onbewust in andere relaties. Je probeert onschuldig te blijven door altijd maar te geven. Meer te geven dan je hebt ontvangen. Maar die dynamiek is onhoudbaar.
Een relatie uit balans
In relaties werkt deze asymmetrie destructief. Als jij geeft, geeft, geeft – maar niet kunt of wilt ontvangen – dan kan de ander zijn plek niet innemen. Er is geen balans meer in de uitwisseling.
Dat is niet vol te houden. Op den duur maakt het de relatie eindig. Want wie zich voortdurend schuldig móet voelen, haakt af.
Verantwoordelijkheid nemen als keerpunt
Schuld en onschuld hangen onlosmakelijk samen met het begrip verantwoordelijkheid. Wie schuld op zich neemt, neemt verantwoordelijkheid. Wie schuld afwijst, probeert onschuldig te blijven – en wijst daarmee ook verantwoordelijkheid af.
Belofte maakt schuld
Elke belofte die je maakt, is een vorm van schuld. Je legt jezelf iets op. En je wordt verantwoordelijk voor het nakomen ervan.
Belangrijk is hoe de belofte tot stand is gekomen. Vanuit je volwassen positie – of vanuit je kindpositie? Denk aan het kind dat belooft voor papa te zorgen als mama wegvalt. Zo’n belofte is een magische taak: onmogelijk om werkelijk in te lossen. En toch draag je die misschien nog steeds. Als een last.
Uit liefde en uit loyaliteit.
De zware last van schuld in je lichaam
Schuld leeft niet alleen in je hoofd – maar ook in je lijf. Je kunt het voelen in je schouders, je nek, je onderrug. De zwaarte van oude beloften, onuitgesproken verplichtingen en onverwerkte dynamieken manifesteert zich vaak lichamelijk.
“Bewust verantwoordelijkheid nemen voor schuld bevordert balans en harmonie binnen relaties en systemen.”
Overgenomen schuld in het familiesysteem
Soms draag je een schuld die niet van jou is. Een niet-vereffende schuld uit een vorig systeem. Hoewel Je er geen weet van hebt, voel je toch een last.
Wat buitengesloten is, wil ingesloten worden
In familiesystemen geldt: wat buitengesloten wordt, klopt later aan de deur. Misschien wel aan jouw deur. En jij bent degene die de last voelt – zonder dat je kunt aanwijzen waarom.
Het leven voelt zwaar, ondanks dat de omstandigheden ogenschijnlijk goed zijn. Dan is de kans groot dat je een schuld draagt die niet van jou is. Een thema dat generaties geleden is ontstaan, maar nooit is erkend.
In familieopstellingen wordt dit zichtbaar. Het uitgeslotene vraagt om erkenning. Pas als het gezien en ingesloten wordt, komt er ruimte.
Schuld en onschuld in beweging brengen
Schuld en onschuld zijn geen eindstations. Ze zijn dynamieken. In beweging brengen betekent ze erkennen, ermee leren omgaan, en ermee leren leven.
Een krachtige manier om deze polariteit te ervaren, is via de lemniscaat. Een oefening waarin je afwisselend stilstaat bij beide polen – schuld en onschuld – en de beweging ertussen. Niet als tegenstelling, maar als dans. Zo ontstaat er helderheid. Wat draag ik? Wat is niet van mij? Wat wil ik teruggeven?
In familieopstellingen komt deze dynamiek vaak terug. Je krijgt letterlijk zicht op hoe jij je verhoudt tot schuld. En hoe schuld zich verhoudt tot jou.
De oefening met de Lemniscaat zelf uitvoeren? Download de oefening en maak gebruik van de polariteiten Schuld en OnSchuld.
Tot slot: durf te ontvangen
Schuld en onschuld zijn onvermijdelijk verbonden aan leven, liefhebben en verantwoordelijk zijn. De kunst is om de schuld te nemen die van jou is – en terug te geven wat niet bij jou hoort.
Om verantwoordelijkheid te dragen waar het klopt. En om te ontvangen, ook als dat spannend is.
Want pas als je neemt, kun je werkelijk geven. Pas als je verantwoordelijkheid neemt, kun je bevrijd leven. En pas als je durft onschuldig én schuldig te zijn, doe je echt mee.
Herken jij iets in deze dynamiek?
Voel je dat het tijd is om jouw plek in te nemen, verantwoordelijkheid te dragen of misschien juist iets terug te geven wat niet van jou is? In mijn begeleiding werken we op de onderstroom – met systemische opstellingen, reflectie en lichaamsbewustzijn.
Plan een vrijblijvend en gratis kennismakingsgesprek in. Samen onderzoeken we wat er gezien mag worden.
Veel mensen herkennen zichzelf in de slachtoffer- of daderrol zonder het door te hebben. Slachtoffers voelen zich machteloos, daders grijpen de controle. Beide dynamieken verhinderen dat je je echte plek inneemt. Dit blog helpt je patronen te herkennen, verantwoordelijkheid te nemen en los te breken, zodat je écht aanwezig kunt zijn.
In Transactionele Analyse verwijst een Spel naar onbewuste patronen met voorspelbare uitkomsten. Deze patronen, geworteld in je levensscript, kun je doorbreken door bewustwording, reflectie en nieuwe keuzes.
Ontsnap uit de loop en creëer vrijheid in je communicatie en relaties.
De overheersende structuur ontstaat uit een verlangen naar controle en onafhankelijkheid, vaak gevormd in de kindertijd. Hoewel kracht en zelfvertrouwen voordelen bieden, kunnen ze verbinding en kwetsbaarheid blokkeren. Door controle los te laten, steun te vragen en je hart te openen, vind je balans tussen daadkracht en echte verbondenheid.
Hoop Loslaten, aanvaarden Alles is, overgave Brengt rust en lichtheid Vrijheid
Als je geen hoop meer hebt: een persoonlijke reflectie op loslaten, overgave en rust
Soms lijkt hoop de enige drijvende kracht die ons vooruit stuwt. “Hoop doet leven,” wordt vaak gezegd. Maar wat als je geen hoop meer hebt? Wat blijft er dan over? Deze vraag heeft mij lange tijd beziggehouden, tot ik de woorden van Bert Hellinger tegenkwam: “Als je geen hoop meer hebt, dan heb je alles.”
Het raakte me diep, alsof er een sluier werd opgelicht en een nieuwe betekenis zichtbaar werd. Laat me je meenemen in mijn persoonlijke reis naar de essentie van deze uitspraak, en wat het werkelijk betekent om los te laten.
Mijn kinderlijke zoektocht naar heldendom
Als kind had ik een bijna obsessieve interesse in de Tweede Wereldoorlog. Ik verslond oorlogsboeken, gefascineerd door verhalen over heldenmoed en opoffering. Misschien was het een kinderlijke wens om mezelf te identificeren met die helden – mensen die vechten voor wat juist is, koste wat kost.
Maar een vraag bleef knagen: hoe konden zoveel mensen zich zonder veel verzet overgeven aan hun lot? Was het leven niet iets om altijd voor te vechten?
Die vraag bleef onbeantwoord, tot ik onlangs opnieuw werd geconfronteerd met het idee van overgave. Niet de passieve overgave aan een vijand, maar een diepere, spirituele overgave: het loslaten van hoop op een ander resultaat, en simpelweg zijn met wat is.
Hoop en overgave: twee kanten van dezelfde medaille
Hoop wordt vaak gezien als een krachtbron. Het geeft richting, houvast, een reden om door te gaan. Maar wat als hoop juist een blokkade vormt? Het vasthouden aan hoop kan ons gevangen houden in een verwachting die misschien nooit uitkomt.
Overgave, daarentegen, is geen teken van zwakte, maar een daad van innerlijke kracht. Het is accepteren wat nu is, zonder het te willen veranderen.
In dat opzicht is de uitspraak van Hellinger – “Als je geen hoop meer hebt, dan heb je alles” – geen pleidooi voor opgeven, maar een uitnodiging tot overgave. Het betekent niet dat je alles verloren hebt, maar juist dat je niets meer nodig hebt om compleet te zijn.
“Overgave is geen opgeven, maar een krachtig gebaar van vertrouwen in het moment en wat is.”
De kracht van loslaten in het sterven
Loslaten is een woord dat vaak voorbij komt in gesprekken over persoonlijke groei. Maar hoe voelt dat echt? Loslaten is niet hetzelfde als opgeven. Het is niet de strijd staken omdat je geen uitweg meer ziet, maar een bewuste keuze om de strijd niet langer te voeren.
Het betekent dat je stopt met vechten tegen wat al is en je overgeeft aan de stroom van het leven.
Wat me daarbij helpt, is het besef dat alles waar we tegen vechten, groeit. Door iets niet te willen, geef je het juist bestaansrecht. Maar door het te aanvaarden, geef je het minder ruimte in je leven.
Ego als hindernis én hulpmiddel
Tijdens mijn zoektocht ontdekte ik dat het ego vaak in de weg staat van overgave. Ons ego wil controleren, beschermen, en soms zelfs overheersen. Het is erop gericht om ons te laten overleven, maar houdt ons ook gevangen in verhalen over hoe dingen zouden moeten zijn.
Toch heeft het ego ook een functie. Het volledig loslaten van het ego is voor de meeste mensen – inclusief mijzelf – niet haalbaar. Maar wat als we het ego niet bestrijden, maar aannemen zoals het is?
Dat eenvoudige erkennen maakt het minder zwaar. Het ego wordt dan een deel van ons, in plaats van een tegenstander.
“Echte rust ontstaat wanneer je stopt met vechten tegen wat al is en simpelweg aanvaardt.”
Aanvaarding als ultieme bevrijding
De weg naar aanvaarding is geen gemakkelijke. Het betekent soms dat je hoop op een andere uitkomst moet loslaten. Voor mij heeft dit inzicht zich verdiept door familieopstellingen. Een van de meest krachtige ervaringen hierin is het moment dat een deelnemer volledig aanvaardt wat er is.
“Zo is het,” zeggen ze dan, en er valt een last van hun schouders. Het voelt letterlijk lichter.
Een deelnemer aan een opstelling zei tegen mij: “Als ik nu op de weegschaal ga staan, moet ik minder wegen, want ik voel me zoveel lichter.” Het is die lichtheid die ontstaat als je stopt met worstelen tegen wat al is.
Overgave als kracht
Overgave voelt soms kwetsbaar. Het vraagt om vertrouwen in iets groters dan jezelf. Maar juist in die kwetsbaarheid schuilt een immense kracht. Door te stoppen met zoeken naar een andere uitweg, ontdek je de rust en volledigheid van het huidige moment.
Ik ben nog steeds gefascineerd door helden, maar mijn perspectief is veranderd. De grootste heldenmoed is misschien wel het vermogen om los te laten, om te aanvaarden wat er is, en te leven in het nu.
Wil jij dit zelf ervaren?
Misschien herken je iets van mijn zoektocht. Of misschien worstel je zelf met hoop, loslaten of aanvaarding. Weet dat je welkom bent, met al je vragen, twijfels en verwonderingen. Het pad naar innerlijke rust is niet recht, maar iedere stap – hoe klein ook – zet iets in beweging.
En wie weet, voel jij je uiteindelijk ook zoveel lichter.
Meer lezen? Deze blogs zijn wellicht voor jou interessant:
Dit 100e blog is een reflectie op de reis naar bewustwording. Hoe neem je inzichten mee in je leven? Door patronen te doorbreken, je plek in te nemen en echt te verbinden. Dit blog biedt concrete handvatten om de onderstroom te herkennen en bewuste keuzes te maken voor groei.
Fietsen met losse handen is een metafoor voor loslaten en vertrouwen in het leven. Overgave betekent durven buigen, maar maatschappelijke verwachtingen en de behoefte aan controle kunnen dat belemmeren. Door stap voor stap ontspanning toe te laten, ontstaat ruimte voor groei. Balans tussen controle en overgave is de sleutel.
Fibromyalgie is meer dan fysieke pijn; het kan een signaal zijn van vastgezette emoties en onverwerkte stress. Dit blog onderzoekt de diepere oorzaken van chronische pijn en biedt praktische stappen om van verkramping naar ontspanning te gaan. Luister naar je lichaam en ontdek wat het je probeert te vertellen.
Vrij Verlangen groeit Maar angst houdt Mij binnen de lijntjes Patronen
Waarom patronen doorbreken zo moeilijk is
We willen groeien, ontwikkelen, vrijer leven. We zeggen het tegen onszelf, tegen elkaar, tegen coaches en in dagboeken. En toch blijven we vaak hangen in dezelfde oude gewoonten. Alsof we aan de grond genageld zijn, terwijl de deur wijd openstaat.
Waarom is het zo lastig om patronen te doorbreken, zelfs als we voelen dat ze ons belemmeren? Waarom kiezen we steeds opnieuw voor wat we kennen, ook al weten we dat het ons niet gelukkig maakt?
Het antwoord ligt deels in hoe ons brein werkt. Veiligheid is belangrijker dan geluk. Bekend terrein voelt veiliger dan nieuwe ruimte. En wat we vaak herhalen, voelt vertrouwd – zelfs als het ons beperkt. In die zin zijn we allemaal een beetje zoals de ijsbeer uit het verhaal dat ik je nu ga vertellen.
Het verhaal van de ijsbeer als spiegel voor onze patronen
Ergens in Europa werd in een dierentuin een ijsbeer geboren. Een pluizig, nieuwsgierig jong, vol levenslust. Maar er was een praktisch probleem: er waren te veel jonge ijsberen, en dus werd hij overgeplaatst naar een andere dierentuin.
Daar was nog geen verblijf voor hem, dus kreeg hij tijdelijk een klein, kaal hok. Een paar vierkante meter. Tralies rondom. Niks te ontdekken, alleen wat beton. De ijsbeer deed wat hij kon doen: drie stappen naar voren, drie stappen terug. Dag in, dag uit.
Maanden gingen voorbij. Eindelijk was het nieuwe verblijf klaar: rotsen, bomen, een beekje, ruimte. De deur van het hok werd opengezet. Maar de ijsbeer… bleef lopen. Drie stappen vooruit, drie stappen terug.
De wereld lag aan zijn poten. Maar hij zag hem niet. Of kon hem niet vertrouwen.
“Vrijheid begint niet met het openen van deuren, maar met het vertrouwen dat je jezelf kunt dragen – ook daarbuiten.”
Hoe gewoonten ons onbewust gevangen houden
Wat de ijsbeer deed, doen wij ook. We herhalen gedrag dat ooit zinvol was. Patronen die ons beschermd hebben tegen pijn, afwijzing, eenzaamheid. We leren ons aan te passen: niet te veel voelen, hard werken, conflicten vermijden, voor anderen zorgen, altijd presteren, niet falen.
Die gewoonten worden automatisch. En zelfs als de omstandigheden veranderen – als de deur openstaat – houden we vast aan de oude loop. Niet omdat we niet anders willen, maar omdat we diep vanbinnen bang zijn voor wat er dan gebeurt.
We geloven verhalen zoals:
“Als ik stop met pleasen, dan verlies ik verbinding.”
“Als ik mezelf laat zien, dan word ik afgewezen.”
“Als ik faal, ben ik niets waard.”
Zonder dat we het doorhebben, worden deze overtuigingen onze onzichtbare tralies. Ons hok zit niet meer om ons heen – het zit in ons.
Van overleven naar vrijheid: de sprong van de ijsbeer
Terug naar de ijsbeer. Hij bleef wekenlang in zijn oude patroon. Maar op een dag gebeurde er iets. Misschien uit nieuwsgierigheid. Misschien omdat de oude beweging geen voldoening meer gaf. Misschien gewoon omdat het moment daar was.
Hij zette een poot buiten het vertrouwde pad.
En daarna nog één.
Langzaam begon hij de ruimte te verkennen. De geur van het water. Het gevoel van zand onder zijn poten. De schaduw van bomen. Iets in hem herinnerde zich wat het was om vrij te zijn. Om te ontdekken. Om te leven in plaats van te overleven.
Wat de ijsbeer deed, doen wij ook – als we durven. Als we bereid zijn om stap voor stap onze automatische patronen te bevragen. Als we onszelf toestaan te bewegen in het onbekende.
Vastzitten in je hok: herken jij deze patronen?
De kans is groot dat jij ook een ‘klein hok’ hebt. Een gebied waarin je je veilig voelt, maar waarin je tegelijk niet helemaal leeft.
Denk bijvoorbeeld aan:
Een baan waarin je geen energie meer vindt, maar die zekerheid biedt.
Een relatie waarin je je aanpast of op eieren loopt, maar waarin je weet wat je kunt verwachten.
Een overtuiging zoals: “Ik ben nu eenmaal zo” of “Dat is toch normaal?”
Een emotioneel patroon waarin je je terugtrekt, vecht, redt, rationaliseert of altijd bezig blijft.
Deze patronen zijn niet ‘fout’. Ze zijn ontstaan uit een noodzaak. Maar ze houden je nu misschien klein. Je hebt jezelf groter gemaakt dan je was, of juist kleiner. Je bent je gaan aanpassen aan omstandigheden die al lang niet meer bestaan.
Een gouden kooi als belemmering om oude patronen te doorbreken
5 stappen om hardnekkige patronen te doorbreken
Het doorbreken van patronen is geen sprint, maar een proces van bewustwording, beweging en vertrouwen. Hier zijn vijf belangrijke stappen:
1. Bewustwording
Patronen werken op de automatische piloot. De eerste stap is dus: pauzeren. Kijken. Jezelf betrappen. Stel jezelf vragen als:
Wat doe ik steeds opnieuw?
Probeer ik hiermee iets te vermijden of veilig te stellen?
Wat levert het me nog op? En wat kost het me?
2. Ruimte creëren
Je hoeft niet meteen te veranderen. Maar kijk of je ruimte kunt maken om te zien wat er gebeurt. Dat kan letterlijk zijn (tijd, rust), of innerlijk: mildheid, nieuwsgierigheid, reflectie.
Een goede vraag is: Wat zie ik als ik stop met automatisch reageren?
3. Kleine stappen zetten
Je hoeft niet meteen het hele hok uit. Begin met een poot buiten je patroon. Bijvoorbeeld:
Eén keer ‘nee’ zeggen.
Eén gesprek voeren zonder jezelf te censureren.
Eén moment niks doen, ook al roept alles in jou dat je moet doorgaan.
4. Geduld hebben
Je brein wil liever het bekende dan het nieuwe. Ook als het oude niet werkt. Dat betekent dat je tijd nodig hebt. Je mag terugvallen. Je mag twijfelen. Dat hoort erbij.
5. Vertrouwen opbouwen
Hoe vaker je een nieuwe keuze maakt, hoe vertrouwder het wordt. Je creëert letterlijk nieuwe verbindingen in je hersenen. Je leert jezelf iets anders aan. En het mooie is: vrijheid wordt ook een gewoonte, als je het oefent.
“Oude patronen voelen veilig, zelfs als ze ons beperken. Echte verandering vraagt moed, nieuwsgierigheid en het zetten van één stap.”
Jezelf bevrijden: ruimte durven nemen voor verandering
Je hoeft niet pas te bewegen als je zeker weet wat er komt. De ijsbeer wist ook niet wat hij zou aantreffen buiten zijn kleine pad. Hij zette gewoon een stap. En nog één.
Wat als jij jezelf toestaat om ook die beweging te maken – zelfs als je bang bent? Wat als je leert dat je meer aankunt dan je denkt?
Vrijheid begint niet met het openen van deuren, maar met het vertrouwen dat je jezelf kunt dragen – ook daarbuiten.
Wanneer zet jij de volgende stap?
We hebben allemaal een innerlijk hok waarin we onszelf herhalen. Soms uit angst. Soms uit gewoonte. Soms omdat we nog niet wisten dat er iets anders mogelijk was.
Maar nu weet je het. Je hebt dit gelezen. Je herkent misschien jezelf in de ijsbeer.
Dus nog één vraag:
Welke poot zet jij vandaag buiten jouw oude patroon?
Wil je samen kijken naar jouw patronen om deze te doorbreken?
Ben je benieuwd welke patronen jou vasthouden? Wil je in alle rust en veiligheid onderzoeken hoe jouw ‘hok’ eruitziet – en welke ruimte daarbuiten op je wacht?
Neem gerust contact op of deel hieronder wat je raakt in dit verhaal. Je bent welkom.
Meer lezen? Deze blogs zijn wellicht voor jou interessant:
Verbondenheid door loyaliteit is een diepe liefdesband die ons vormt in relaties en op de werkvloer. Het blog onderzoekt verticale en horizontale loyaliteit, hun kracht en valkuilen, en geeft inzicht in hoe je gezonde grenzen stelt voor balans en vrijheid.
In Transactionele Analyse verwijst een Spel naar onbewuste patronen met voorspelbare uitkomsten. Deze patronen, geworteld in je levensscript, kun je doorbreken door bewustwording, reflectie en nieuwe keuzes.
Ontsnap uit de loop en creëer vrijheid in je communicatie en relaties.
Met dit blog onderzoek ik de balans tussen kracht en kwetsbaarheid. Controle kan bescherming bieden, maar ook groei belemmeren. Door kwetsbaarheid te omarmen, ontstaat ruimte voor verandering.
Het verhaal van een cliënt illustreert hoe loslaten van controle voelt als een sprong in het diepe, maar uiteindelijk leidt tot innerlijke kracht en balans.
Vorm vast pakken om te vervormen verloren is de oorsprong. Loyaliteit
De kracht én spanning van loyaliteit
Loyaliteit, loyaal zijn, loyaal gevonden worden. Maar loyaliteit heeft een grens. Al heb ik zelf ervaren hoe diffuus die grens kan zijn. En wat is het lastig als die grens wordt benoemd. Waarom eigenlijk?
Inmiddels kan ik zo voelen waar dat vandaan komt. Want loyaliteit blijkt een liefdesband te zijn.
Geen wonder dat aanmerkingen op loyaliteit je in een spagaat trekt. Zeker in je systeem van herkomst.
Loyaliteit komt veel voorbij in mijn praktijk. Dit blog gaat over de verschillende vormen van loyaliteit. En de vervormingen. Misschien herken je iets van jezelf. Neem het aan, pak het stevig beet. Zodat je het later wat meer los kunt laten.
Loyaliteit in werk en herkomst
Arbeidsethos en familiegeweten
Je ziet het overal. Het verlangen naar loyale (onvoorwaardelijke?) medewerkers spat er vanaf. Sla de personeelsadvertenties er op maar eens op na. Niet met zoveel woorden, maar wat dacht je van: “We verwachten geen negen tot vijf mentaliteit”.
Loyaliteit is blijkbaar een verdienste. Iemand die loyaal is, daar kun je op bouwen!
Wat een onvoorwaardelijkheid wordt hier gevraagd. Een onvoorwaardelijkheid die ik herken. Ze wordt geschaard onder het kopje arbeidsethos.
En als je daar anders naar kijkt, komt het oordeel snel. Het groeps- of familiegeweten speelt daarin een rol.
Activeren van loyaliteit
In kwetsbare situaties wordt jouw loyaliteit snel wakker. Bijvoorbeeld als nje afhankelijk bent van de ander? Dan ontstaat er een voedingsbodem voor gebondenheid.
Tegenovergesteld zie je nu op de arbeidsmarkt gebeuren. Er is veel vraag naar werknemers. Dat zet loyaliteit in een ander daglicht.
ZZP’ers ervaren meer regie over hun wensen. Ze maken zich los van de groep waartoe ze hoorden, voelen zich minder gebonden – en vaak ook minder verbonden.
Speelt loyaliteit zich dan voornamelijk op de werkvloer af? Nee, absoluut niet.
“Loyaliteit is een liefdesband, geen plicht. Pas als je dat beseft, ontstaat ruimte om eigen keuzes te maken.”
Loyaliteit is een liefdesband
Loyaliteit in familiesystemen
Iedereen is ontstaan vanuit zijn ouders. Loyaliteiten zijn liefdesbanden, diep verankerd op een onbewuste laag. Ze verbinden je met je familie en de gemeenschappen erom heen.
Deze gebondenheid zet onzichtbare dynamieken in beweging.
Dat zie je terug in hoe jij nu je relaties aangaat. Die dynamieken een weerspiegeling van jouw plek in je systeem van herkomst. Je deed wat destijds nodig was om erbij te horen.
Persoonlijke ontwikkeling is jezelf ontmoeten. Met vragen als:
“Wie” ben ik”
“Wie ben ik in de ogen van jou”.
Betrokkenheid en risico
Het familiesysteem drijft op onderlinge betrokkenheid en liefde. Vervuld van belofte én risico.
De belofte van veiligheid
Het risico van afwijzing of buitensluiting
Die dualiteit maakt je ontvankelijk voor plekverwisseling en vervorming van loyaliteit. Over plekverwisseling en magische liefde lees je in een andere blogs.
In dit blog zoom ik in op de horizontale en verticale loyaliteit en de 4 vervormingen daarvan. Overdreven – Gespleten – Negatief – Onzichtbaar.
Horizontaal versus verticaal
Verschil tussen generaties en gelijkwaardigheid
Horizontale en verticale is ontleend aan de contextuele therapie. Een therapie die handelt over de dynamische verbondenheid van een persoon met zijn relaties. Iedereen is lid is van een familiesysteem. Ieder lid heeft in dat systeem een eigen unieke plek.
Verticale loyaliteit:
De loyaliteit tussen generaties: Groutouder-Ouder-Kind. Deze relaties zijn onomkeerbaar.
Horizontale loyaliteit speelt zich af tussen eenzelfde generatie.
Partnerrelatie, vriendschapsrelatie of collegiale banden. Relaties op basis van wederkerigheid. Er is gelijkheid in wederzijdse verplichtingen en rechten.
Projecties in werk en relaties
Verticale loyaliteitsbanden zijn diep geworteld. Je ziet en voelt de spanning opborrelen als deze liefdesband er niet openlijk mag zijn.
In mijn aanbod “RELATIE IN BALANS” werk ik met deze verticale (en horizontale) loyaliteit.
Wat neem jij mee uit je vorige relatie? Welke oude bindingen leiden tot projecties? Projecties die je ook van toepassing zijn in de relatie met je collega’s. Elke relatie biedt kansen. Kansen om te helen wat ooit uit verbinding is geraakt. Dit geldt (dus) niet alleen voor partnerrelaties.
Vervormingen van loyaliteit
Elke loyaliteit heeft een zwakke kant. En een krachtige kant. Soms raakt de loyaliteit vervormd, Jij bent klem komen te zitten in je familiesysteem. Op een plek in het oudersysteem terecht gekomen.
Jouw vervorming van loyaliteit wordt door een ander wellicht als kwaliteit ervaren: Geen nee kunnen zeggen. Meer verantwoordelijkheid nemen dan je toekomt. Past precies bij “We verwachten geen negen tot vijf mentaliteit” uit de tweede paragraaf.
In een andere vervorming is uithoudingsvermogen de grote kracht. Het snel zien van beide kanten van een medaille. Mét inlevingsvermogen.
Het kind dat geen kind kan zijn, gekleed in de kleding van de volwassene
Overdreven loyaliteit (parentificatie)
Parentificatie is identificatie met de plek van ouders, Van een of beide. De oorzaak ligt in overbelasting van de ouder(s). Tijdelijk, of structureel in de vorm van een zwaar levenslot van ouder(s) en/of grootouder(s).
Identificeren is het je toe-eigenen van ander zijn lot met de onbewuste beweging om die plek over te nemen.
In het voortdurend scannen hoe het met je ouder(s) gaat ben je alert geworden. Alert op de last van een ander. Jouw groot verantwoordelijkheidsgevoel krijgt veel voor elkaar. Veel doen geeft je het goede gevoel. Hulp vragen is lastig. Zorg voor een hogere rangorde gaat als vanzelf.
Wat te doen?
Aanvaarden dat jij het niet alleen hoeft te doen
Meer zorg voor jezelf (mentaal en lichamelijk)
Grenzen stellen in verantwoordelijkheden
Minder gericht zijn op ‘voorkomen wat fout gaat’
Loyaal aan het een is disloyaal naar de ander. Verscheurd worden.
Gespleten loyaliteit (triangulatie)
Kun je even loyaal zijn naar beide ouders? Of gaat loyaliteit naar de een ten koste van de ander. Dat laatste brengt je in een spagaat. Je hebt het gevoel dat jij de relatie moet redden.
Helemaal als ouders, omdat ze er samen niet uitkomen, afzonderlijk steun zoeken bij jou.
Dit veroorzaakt een innerlijk strijd. Loyaal naar de een is tegelijkertijd dis-loyaal zijn naar de ander. Alsof je altijd een van de twee in de steek laat.
Zijn er op de werkvloer meerdere leidinggevenden? Een beetje spanning tussen hen, geeft jou stress.
Wat te doen?
Zoek momenten waarop de liefde wél stroomde tussen je ouders
Herstel je afbakening
Sta op je eigen plek
Gebruik je Volwassen ego-positie om keuzes te maken
Weet: Kiezen is de helft verliezen
Je zelf beperken en klein houden. Uit trouw.
Negatieve loyaliteit
Hoe kan er geluk bestaan als er zoveel lijden is? Het zware lot van ouders rustend op kinderschouders activeert het ondermijnen van eigen gezondheid en succes van het kind.
In gebonden zijn aan het lot van je ouders blijf je hun trouw. Een onuitgesproken belofte: Ik kom niet verder dan jullie.
Een bijzondere dynamiek waardoor je niet je volle potentie gebruikt. Het is moeilijk om in het licht te staan. Lastig om successen te vieren. In de onderlaag zit woede. Je hebt je eigen geluk op moeten geven.
In je werk blijf je vooral zoeken naar verbeterpunten. Alsof er een taboe rust op positieve ervaringen.
Wat te doen?
Buig voor het lot van je ouders
Neem je eigen leven met alles wat erbij hoort
Vier successen
Professioneel: Sluit de pijn van andere in zonder het te dragen
Onzichtbaar verbonden met wat er niet mocht zijn
Onzichtbare loyaliteit
Als kind kun je ‘weten’ dat iets in het systeem werd buitengesloten. Er treedt dan een identificatie op met dat ‘iets’. Zodat het een plek krijgt in het systeem. Dat ‘iets’ kan een geheim zijn, een trauma, een verzwegen persoon. Er werd in ieder geval niet over gesproken.
Onzichtbare loyaliteiten zijn beklemmend. Er moet ‘recht gedaan worden’. Maar niemand weet waar recht aan gedaan moet worden. Het vertroebelt de onderlinge communicatie.
Onzichtbare loyaliteit is moeilijk vast te pakken. Een leidinggevende met deze dynamiek strijdt een strijd die niet de zijne is.
Wat te doen?
Erken wat buitengesloten was
Geef het een plek (ook generaties later)
Zet innerlijke onrust om in kwaliteit
Professioneel: Wees nieuwsgierig naar wat in het verleden van een organisatie nog meespeelt
“Wat je uit liefde op je hebt genomen, mag je later met liefde weer teruggeven aan wie het werkelijk toebehoort.”
Loyaliteit vraagt professionele én persoonlijke aandacht
Loyaliteit is geen karaktereigenschap, maar een liefdesband. Een dynamiek die raakt aan jouw plek in je familiesysteem én aan je plek op je werk.
Het vraagt bewustzijn om te zien waar:
Jouw loyaliteit vervormd is geraakt
Je een plek hebt ingenomen die niet de jouwe was
Je mag loslaten wat niet van jou is
Samenvattend: Loyaliteit als ingang naar jezelf
Loyaliteit en plek zijn een krachtige ingang voor zelfonderzoek. Loyaliteit is een liefdesband – maar wel een met een grens. En het juist op dat snijvlak waar de spanning ontstaat. Daar wordt in de schaduw geplaatst wat niet aangekeken mag worden. UYit liefde. Uit trouw.
Wil je onderzoeken welke vormen van loyaliteit in jouw leven spelen?
Schaamte houdt je klein, autonomie geeft vrijheid. Vaak zit je vast in één kant: aanpassen of jezelf isoleren. De oplossing ligt in het balanceren tussen beide. Door schaamte bewust te voelen en autonomie stapsgewijs te versterken, kun je vrijer leven. Dit blog biedt inzichten én een praktische oefening.
Jezelf zijn in je relatie is niet vanzelfsprekend. Onbewuste patronen, overlevingsstrategieën en familieloyaliteiten beïnvloeden je plek. Systemisch werk helpt deze dynamieken zichtbaar te maken. Door bewustwording en erkenning van wat speelt, kun je oude patronen doorbreken en je relatie versterken, met meer ruimte voor wie jij werkelijk bent.
Het is eigenlijk best logisch allemaal. En toch….. er is lev voor nodig om het leven ten volle te nemen. En lev om door de loyaliteit heen op onderzoek te gaan. Uit je bubbel om antwoord te vinden op “Waarom-vragen”. Om zicht te krijgen op helderheid.
Een blog over bubbel en familieopstelling. En hoe ze bij elkaar horen.
