“Pas op met hem, hij is heel gevoelig”. Ik herinner me nog goed hoe die zin mij raakte. Mijn reactie paste precies bij de overtuiging die ik toen had: gevoeligheid was gelijk aan zwakte.
Ik probeerde mezelf te bewijzen door kaarsrecht te staan, mijn borst vooruit te steken en zelfverzekerdheid uit te stralen, alsof ik moest laten zien dat ik van dat ‘defect’ af was. Wat heb ik toen veel in mijn schaduw opgeborgen.
En wat was de prijs hoog!
Hardnekkige overtuigingen leven een eigen leven
Je kent die zin vast wel: “Dat gaat vanzelf over als ze ouder worden.” Misschien heb je deze of vergelijkbare zin zelf wel eens gebruikt. Of je kent het van ‘horen zeggen’. Bedoelt als troost, als verklaring, of gewoon om de onrust even weg te duwen.
Het is een zin die geruststelt. Maar het zou ook vragen op kunnen roepen. Vragen als: Wat als dat niet klopt? Wat als die gevoeligheid, dat gedrag, die intense reacties van het kind niet zomaar verdwijnen, maar juist iets willen vertellen?
Ik wil je meenemen in een andere kijk op gevoelige kinderen. Niet als een probleem dat opgelost moet worden, maar als een spiegel die ons iets laat zien. Over onszelf, over onze wereld, en over wat er werkelijk toe doet.
Lastige kinderen bestaan niet
Lastig betekent dat er een last wordt ervaren. Je ervaart weerstand om iets te ontmoeten wat je afwijst en waar je iets mee ‘moet’. (Van jezelf, of erger, volgens anderen)
Daarom de stelling: “Lastige kinderen bestaan niet”
Want wat je gemakkelijk als ‘lastig’ bestempeld, is eigenlijk een signaal. Een kind dat buiten de lijntjes kleurt, dat niet past in het keurslijf van ‘hoe het hoort’, is niet per definitie moeilijk.
Het is gewoon… een kind. Een wezen dat nog niet geleerd heeft om zich aan te passen, om zijn gevoelens te temperen, om te doen alsof.
En is dat niet juist prachtig?
Jij hoeft gevoelige kinderen niet op te lossen; ze nodigen je uit om te zien wat in jou nog geen woorden heeft gekregen.
Kinderen spiegelen wat ze ontmoeten
Kinderen zijn meesters in het spiegelen van wat ze om zich heen zien. Ze voelen stemmingen aan, ze reageren niet (alleen) op wat ze horen wordt, maar vooral op wat er ‘is’. Ze laten jou zien wat je soms liever verbergt.
En ja, dat kan confronterend zijn. Want als een kind je ongefilterd teruggeeft wat het voelt, sta jij ineens oog in oog met jezelf.
In mijn praktijk hangt een spiegel. Maar zelden kan iemand rustig zichzelf observeren in de spiegel. Laat staan om te praten tegen het eigen spiegelbeeld. Het aankijken van je eigen gezicht, emoties, onzekerheden vraagt moed.
Als kinderen jouw spiegel zijn, is dat een spiegel zonder filter. Ze laten zien wat er werkelijk is, niet wat we graag zouden willen dat er is.
En dat kan pijn doen.
Wanneer het lichaam spreekt
Een kind dat zich terugtrekt, dat buikpijn heeft, dat ineens weer in bed plast, of juist heel luidruchtig wordt – het is allemaal taal. Taal voor wie wil luisteren.
“Kijk eens wat ik voel”
“Kijk eens wat ik zie”
Het is geen toeval dat dit gedrag vaak ontstaat in omgevingen waar onvoorspelbaarheid heerst. Waar het ene moment liefde en warmte is, en het volgende moment boosheid of afwijzing.
Dat creëert onveiligheid. En onveiligheid zoekt altijd een uitweg.
Soms via woorden.
Maar vaker via het lichaam.
Onveiligheid zit vaak in het kleine
De grootste onveiligheid voor een kind ontstaat niet per se bij grote drama’s, maar bij kleine, onvoorspelbare wisselingen. Een glimlach die omslaat in een snauw. Een knuffel die gevolgd wordt door afstand.
Het zenuwstelsel van een kind zoekt houvast, patronen, voorspelbaarheid. En als die niet gevonden worden, ontwikkelt het gedrag om grip te krijgen.
Zich terugtrekken is, of juist heel hard roepen: “Zie mij”.
Dat is geen bewuste keuze, maar een overlevingsstrategie. Een manier om te zeggen wat nog geen woorden heeft:
*Ik weet niet wat ik met deze wereld aan moet. “Help me“.
Labels: helpend én begrenzend
We leven in een tijd waarin we snel geneigd zijn gedrag te labelen. Soms geeft dat rust: er is een naam, een verklaring. ADHD, autisme, angststoornis.
Labels kunnen helpend zijn.
Maar ze kunnen ook begrenzen.
Want wat als het gedrag geen stoornis is, maar een reactie? Een reactie op een wereld die te snel, te luid, te weinig afgestemd is? Een reactie die vraagt om gezien te worden, niet om gecorrigeerd.
De vraag *“Wat is er mis met dit kind?”* zou je ook kunnen vervangen door:
“Wat wordt hier zichtbaar gemaakt?”
De spiegel terug naar Jezelf
Wat zie jij terug in die spiegel?
Is het de stress die jij meedraagt?
De onzekerheid die je liever niet voelt?
De patronen uit je jeugd die je onbewust herhaalt?
We dragen allemaal onze opvoeding met ons mee. Soms herhalen we wat we hebben gekregen, soms doen we precies het tegenovergestelde.
Beide zijn even onbewust.
Beide zijn even krachtig.
Want loyaliteit aan jouw oude systeem zit diep.
Werkelijk iets nieuws doen vraagt moed. Maar het begint met zien.
En herkennen.
En – wanneer de tijd rijp is – erkennen.
“Pas op, hij is heel gevoelig”
Deze zin ken ik maar al te goed. Alsof gevoeligheid een waarschuwing is. Een tekort. Een signaal dat er iets niet deugt.
Maar wat als gevoeligheid juist een kracht is?
Een gave?
Een manier om de wereld dieper te ervaren?
Wanneer een kind hoort: *“Pas op, hij is heel gevoelig,”* krijgt het een boodschap mee: je bent te veel. Je bent niet oké zoals je bent.
En een kind zal strategieën ontwikkelen om dat te weerleggen. Het duwt die gevoeligheid weg, ontkent haar, splitst haar af.
Maar wat je wegduwt, verdwijnt niet.
Het verhuist naar de schaduw.
“Als er iets in het kind is wat we willen veranderen, zouden we eerst eens moeten onderzoeken of het niet iets is wat beter in onszelf veranderd zou kunnen worden.” C.G. JUNG
De schaduw verdwijnt niet
Wat niet welkom is, wordt onzichtbaar. En wat onzichtbaar is, laat zich later zien. Als lichamelijke klachten. Emotionele uitbarstingen. Gedrag dat niet begrepen wordt.
Als gevoeligheid niet omarmd wordt, ontstaat er innerlijke verdeeldheid.
Een gevoel van: ik mag niet zijn wie ik ben.
En die overtuiging reist mee.
Van kind naar volwassene.
Tijden veranderen, waarheden ook
Opvattingen over opvoeding verschuiven met de tijd. Wat vroeger normaal was, is nu ondenkbaar. En wat nu als ‘modern’ wordt gezien, zal over twintig jaar misschien achterhaald zijn.
Ik herinner me nog hoe ik schamper kon oordelen over bepaalde opvoedingsmethodes. Tot ik zelf een ouder werd. En merkte hoe ik vastklampte aan mijn eigen waarheid, omdat dat houvast gaf.
Ik weet nog hoe zeker ik was van mijn eigen waarheid. Tot een leraar tegen mij zei: “Er bestaan meerdere waarheden.” Mijn wereld stond even op zijn kop.
Het voelde als een aardbeving.
Maar ook als bevrijding.
Want als er meerdere waarheden zijn, mag ik luisteren naar wat voor mij klopt. En misschien… ook naar wat mijn kind mij laat zien.
Weerstand als poortwachter
Weerstand is niet verkeerd. Het is jouw bescherming. Het zegt: Pas op, dit is nieuw. Dit is onbekend.
Verandering ontregelt. Maar als je die weerstand eenmaal zachtjes kunt aanraken, als je kunt toelaten dat er iets nieuws is, dan opent zich een wereld.
Misschien is dat wel de grootste les die gevoelige kinderen ons geven. Ze nodigen ons uit om bewust te worden.
Om te zien wat er echt is. Om niet het kind te willen veranderen, maar om de bedding waarin zij bestaan te verzachten.
Een andere beweging
Gevoelige kinderen groeien niet over hun gevoeligheid heen. Ze leren ermee leven, of ze leren het weg te stoppen.
Maar het verdwijnt niet.
Misschien is de vraag dus niet: Wanneer gaat dit over? Maar: Wat mag hier eindelijk gezien worden?
Wat als je die gevoeligheid niet als een probleem ziet, maar als een uitnodiging?
Een uitnodiging om zachter te worden.
Om werkelijk te voelen.
Om te zien wat er toe doet.
Ik heb geleerd dat afgewezen gevoeligheid niet verdwijnt, maar naar mijn schaduw verhuist en later, vaak luider, om erkenning vraagt.
Afsluitende gedachte
Dus de volgende keer dat je denkt: “Dat gaat vanzelf over,” vraag jezelf dan af: Is dat nodig?
Wat als het juist een uitnodiging is? Om te luisteren. Te zien. Om woorden te geven aan wat zo lang onuitgesproken bleef
Gevoelig zijn.
Als kind kun je nog steeds gemakkelijk terechtkomen in een narratief waarin dit wordt afgekeurd. Of op zijn minst bekeken. Iets waar een oordeel op rust. Iedereen wil erbij horen. Kinderen misschien nog wel meer dan volwassenen.
Hoe pijnlijk is het om van een afstand te zien hoe volwassen mensen hun gevoeligheid nog steeds afwijzen. Hoe zij oude overtuigingen blijven meedragen om maar zwak zijn. Niet buiten de groep vallen. Of zich juist bewust naar de rand bewegen, uit zelfbescherming.
En precies daar ligt de kern.
Niet in het kind. Maar in wat gezien wil worden.
Geef het woorden. En maak gevoeligheid weer welkom.
Heeft dit blog iets in je geraakt?
Herkenning bij jezelf of bij je kinderen?
Zou je het fijn vinden om hier over te sparren? Plan dan een telefonisch consult voor slechts € 30,00 per 30 minuten.
Wat geef je door aan je kind? Familiesystemen beïnvloeden onbewust generaties. Leer hoe overtuigingen, trauma’s en patronen hun weg vinden en hoe systemisch werk je helpt deze te erkennen en doorbreken. Ontdek praktische tips om bewust met ouderschap om te gaan en je kind meer vrijheid te geven om zijn eigen pad te volgen.
In een wereld die vaak wordt gepresenteerd in termen van zwart en wit, bevindt zich een ongemakkelijk gebied: het grijs. Dit is de ruimte waar interpretatie heerst, waar regels en grenzen minder scherp zijn gedefinieerd, en waar keuzes en verantwoordelijkheid niet langer op de schouders van een groep kunnen rusten. Het grijze gebied confronteert je met vragen als: Wat heb ik hier te doen? Hoe voldoe ik aan verwachtingen als ik buiten de duidelijke kaders van zwart en wit treed?
Dit maakt het grijs ongemakkelijk. Voor jou voelt het wellicht zelfs als bedreiging. In dit gebied is er geen veilige haven van groepsdenken of gedeelde normen en waarden. Hier sta je alleen en ben je gedwongen om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen keuzes, handelen en denken. Dit biedt vrijheid, maar brengt ook risico’s met zich mee. Vrijheid kan immers een bron van angst zijn wanneer het leidt tot gevoelens van eenzaamheid en isolatie.
De spanning tussen vrijheid en eenzaamheid
In het grijze gebied ligt de kracht en kwetsbaarheid van individuele vrijheid. Het idee dat je volledig autonoom je eigen weg kunt bepalen, klinkt in theorie als een ideaal. Toch is het ook beangstigend. Het pad dat je kiest, is uniek en wordt niet noodzakelijkerwijs gedeeld door anderen. Waar de groep houvast biedt door gedeelde normen, creëert het grijs een eenzame verantwoordelijkheid. Je kunt je niet langer verschuilen achter de mening of het geweten van anderen.
Hier ontstaat de spanning tussen vrijheid en eenzaamheid. Voor velen is de veiligheid van een groep – of dat nu een familie, religieuze gemeenschap, of ideologische beweging is – een manier om die spanning te verminderen. Zodra je echter afwijkt van de duidelijke normen van zwart of wit, sta je er alleen voor. Je keuzes worden plots veel ingewikkelder wanneer ze niet passen in bestaande hokjes.
Identiteit in het grijze gebied
De vraag “Wie ben ik?” krijgt een andere lading in het grijze gebied. In een wereld waarin identiteit vaak nauw verbonden is met de groep waartoe je behoort, wordt het moeilijker om jezelf te definiëren buiten die groepskaders. Verzuiling, zoals we die in het verleden kenden, bood structuur en duidelijkheid. Mensen hoorden ergens bij, en hun rol in de samenleving werd grotendeels bepaald door de groep waarin ze zich bevonden. Er was weinig ruimte voor het grijs; de grenzen tussen de zuilen waren scherp afgebakend.
Vandaag de dag zien we een heropleving van verzuiling, maar in een nieuwe vorm: polarisatie. In een tijd waarin maatschappelijke discussies steeds vaker neigen naar extremen, is het grijs opnieuw een ongemakkelijke plek geworden. Je moet kiezen: ben je voor of tegen? Het midden wordt gezien als zwakte, een gebrek aan stellingname of zelfs verraad.
De veiligheid van zwart en wit
In de polariserende dynamiek van onze samenleving lijkt het veiliger om jezelf te identificeren met een van de uitersten. Door je te conformeren aan zwart of wit, hoef je niet voortdurend te vechten om jouw standpunten te verdedigen. Je hoort bij een groep, en binnen die groep word je geaccepteerd. Het biedt bescherming tegen afwijzing en tegen de angst voor het onbekende.
Maar deze veiligheid is bedrieglijk. Het zwart-wit denken schept namelijk een kunstmatige kloof tussen groepen, waardoor nuance verloren gaat. Alles wat niet past binnen de veilige grenzen van jouw groep, wordt een bedreiging. En bedreigingen, of die nu reëel zijn of slechts zo worden ervaren, leiden vaak tot oordeel. Het grijs wordt een vijand, een ongemakkelijke mengvorm die de veilige muren van zwart en wit doorbreekt.
Onveiligheid en het oordeel
Wanneer mensen zich onveilig voelen, ontstaat de neiging om harde oordelen te vellen. Onveiligheid – of dat nu fysiek, emotioneel of sociaal is – roept de instinctieve drang op om de ander te veroordelen en categoriseren. In het grijze gebied, waar niets vaststaat, groeit de behoefte aan controle en duidelijkheid.
Oordelen en categoriseren creëren schijnzekerheid. Door alles wat anders is buiten te sluiten, wordt de eigen positie versterkt. In een poging om het onbekende te vermijden, wordt het grijze gebied afgewezen. Maar wat als we juist het grijs zouden omarmen? Wat als we zouden inzien dat de werkelijkheid niet eendimensionaal is, maar juist bestaat uit duizenden tinten grijs – een mengvorm van zwart en wit die continu verandert?
Het ongemakkelijk potentieel van het grijze gebied
Het grijze gebied biedt, ondanks het ongemak, ook enorme kansen. Hier ligt de ruimte voor dialoog, voor reflectie en voor het verkennen van nieuwe perspectieven. Het dwingt ons om onze zekerheden los te laten en open te staan voor complexe werkelijkheden. In het grijs leren we dat er geen absolute waarheden zijn, maar dat onze ervaringen en meningen voortdurend in beweging zijn.
Bovendien is het grijs niet statisch. Het is , hoewel ongemakkelijk, een dynamisch gebied waarin ontwikkeling plaatsvindt. Het stelt ons in staat om niet alleen te leren van anderen, maar ook van onszelf. Het confronteert ons met onze angsten en onzekerheden, maar biedt tegelijkertijd de kans om authentiek te zijn en te groeien.
Conclusie: De moed om in het grijs te staan
Het ongemakkelijke grijs is een plek van vrijheid en verantwoordelijkheid, maar ook van onzekerheid en risico. Het is de ruimte waar we buiten de comfortzone van zwart-wit denken stappen en waar we worden uitgedaagd om zelf na te denken, keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor ons eigen leven.
Het vereist moed om in het grijze gebied te staan. Moed om af te wijken van de norm, om je niet te verschuilen achter de veiligheid van de groep, en om de complexiteit van het leven te omarmen. Maar het is ook de plek waar we echt kunnen groeien en waar nieuwe mogelijkheden zich ontvouwen.
Laten we het grijs niet zien als een ongemakkelijke plek om te vermijden, maar als een kans om onszelf en de wereld om ons heen beter te begrijpen. Juist in het grijs kunnen we de nuances en rijkdom van het leven ontdekken.
Hoofd Denkt steeds Verstrikt in logica Hart klopt zachtjes door Balans
Jouw hart opent zich voorbij de rede
In een wereld vol logica en denken is het bijna logisch dat je hart uit beeld raakt. De nadruk op het ‘verstand’ is bijna vanzelfsprekend. Rekenen, analyseren, plannen worden gezien als basisvaardigheden. Alles moet een reden hebben. Met als gevolg dat je brein overuren draait. Logica en ratio worden gezien als jouw ultieme kracht. Maar wat gebeurt er als het denken te ver gaat? Jouw hart opent zich pas voorbij de rede.
Diep vanbinnen heb je toegang tot die andere bron: je gevoel. Het is een zachte stem die door de drukte in je hoofd gemakkelijk wordt overstemd. En hoe meer je probeert te (be)redeneren, hoe verder jij je gevoel op de achtergrond drukt. Toch is deze intuïtieve kant van jou net zo belangrijk als je denken. Voor een goede balans zijn beide nodig. Leef je vooral vanuit je hoofd, dan kun je een zekere leegte voelen. Het is een teken voor jou dat jij je hart teveel negeert.
Het hart is je toegang tot emotie en verbinding. Met een hart, voel je compassie, empathie en echte liefde. Je hoeft niet alles te begrijpen om iets te voelen. Niet alles te hoeven kunnen uitleggen om te weten wat goed voelt. Je kunt simpelweg zijn zonder dat er een reden voor is. Voorbij de rede, opent zich jouw hart. En juist hier vindt jij je ware natuur.
Hoofd en hart: Het evenwicht tussen denken en gevoel
Logica helpt ons te overleven, maar gevoel helpt ons te léven. Onze cultuur en opvoeding hebben ons vaak geleerd dat het hoofd belangrijker is dan het hart. Toch hebben we beide nodig om in harmonie te zijn met onszelf. Het is een evenwicht tussen wat je weet en wat je voelt. Wanneer je dit balans vindt, ben je als een boom met diepe wortels én flexibele takken. Je bent sterk en stabiel, maar ook open en veerkrachtig.
Maar hoe weet je of je deze balans hebt verloren? Wanneer je brein voortdurend in de overdrive gaat, is dat vaak een teken. Misschien voel je een druk, een spanning die je moeilijk loslaat. Dit is het moment om even terug te keren naar je hart. Je hoeft niet alles op te lossen met gedachten. Soms ligt het antwoord in stilte, in een gevoel dat je toestaat zonder het te analyseren.
Het gevaar van alleen maar denken met het hoofd
Wanneer je enkel vanuit je hoofd leeft, kun je verstrikt raken in zorgen. Het hoofd is erop gericht problemen te identificeren, maar kan deze soms ook creëren. Een overactief brein zoekt steeds naar mogelijke bedreigingen of fouten. Je blijft dan malen, terwijl het leven verdergaat zonder dat je het echt beleeft. Je hart biedt hier een andere benadering. Het voelt wat goed en fout is zonder ingewikkelde argumenten.
Voorbij de rede opent zich het hart, en daar kun je rust vinden. Hier liggen acceptatie en eenvoud. Gevoelens kunnen ons wijzen op wat echt belangrijk is. Wanneer je luistert naar je hart, ontdek je vaak dat de oplossing niet altijd logisch hoeft te zijn. Soms is het gewoon een kwestie van vertrouwen.
In vertrouwen op je gevoel schuilt jouw kracht
Het hoofd wil vaak zekerheid en controle. Het wil weten waarom iets goed of slecht is. Jammer (of juist gelukkig?) laat niet alles zich verklaren. Het hart daarentegen heeft vertrouwen als uitgangspunt.. jouw hart weet dat er momenten zijn waarin jij je gewoon kunt laten gaan. Wanneer jij je laat leiden door je hart, ervaar je een diepe verbinding met jezelf en anderen. Jouw hoofd probeert van alles te voorspellen. Terwijl je hart je juist uitnodigt om te voelen.
Maar het vraagt moed om je hart open te stellen in een wereld vol oordelen en verwachtingen. Wanneer je echter je hart volgt, ben je in contact met je ware essentie. De bron van echte vreugde en innerlijke rust.
Herken de 5 tekenen van disbalans
Soms merk je niet meteen dat je in je hoofd leeft. Jouw aanpassingsvermogen helpt je gewend te rakenJe raakt aan constante drukte, stress en controle. Ik heb daarom 5 tekenen die helpen te herkennen dat je disbalans ervaart:
1. Je hebt moeite om je te ontspannen. Je bent voortdurend bezig en vindt het lastig om stil te zijn. Dit kan een teken zijn dat je hart om aandacht vraagt.
2. Je piekert voortdurend. Als je steeds blijft denken over mogelijke problemen, zit je vast in je hoofd. Je vergeet de zachtheid en rust die je hart kan bieden.
3. Je voelt je vaak leeg. Zelfs wanneer je dingen bereikt, ontbreekt er een gevoel van voldoening. Dit kan betekenen dat je verbinding met je hart mist.
4. Je hebt weinig geduld. Het hoofd wil snelle resultaten, terwijl het hart juist ruimte geeft aan alles wat zich mag ontvouwen.
5. Je bent snel overprikkeld. Wanneer het hoofd de overhand heeft, ervaar je vaker stress en spanning.
5 praktische tips om je balans terug te vinden
1. Neem dagelijks de tijd om te voelen. Sluit je ogen en adem rustig in. Probeer even niets te denken. Laat je hart zachtjes tot je spreken, zonder oordeel.
2. Luister naar je intuïtie. Je hart heeft een eigen taal. Het laat je weten wanneer iets goed voelt of niet. Vertrouw op deze zachte innerlijke signalen.
3. Doe iets zonder reden. Probeer niet alles te verklaren. Doe iets voor de puurheid van het moment. Een wandeling, een glimlach, een dans.
4. Schrijf je gedachten op. Dit helpt om je hoofd leeg te maken en ruimte te maken voor wat je werkelijk voelt.
5. Mediteer op het hart. Richt je aandacht op het gebied rond je hart. Adem rustig en voel hoe het hart zich opent, voorbij de rede.
Door deze stappen te volgen, kun je leren om de kracht van je hoofd en hart in balans te brengen. De wijsheid van het denken blijft belangrijk, maar jouw hart biedt je zachtheid, rust en echte verbinding. En wanneer je beide samen laat werken, kun je werkelijk voluit leven.
Donker Onzichtbaar, verstopt Angst voor licht Helderheid begint met zelfliefde Licht
Zicht op helderheid: Hoe je trauma en zelfafwijzing kunt doorbreken
Het verlangen naar helderheid is een diep menselijk verlangen. Niet zo gek, het staat namelijk voor overzicht, controle en rust. Maar helderheid krijgen betekent ook iets anders. Het betekent dat JIJ iets hebt te doen. JIJ hebt het donker aan te kijken. De plek waar stukken van jezelf verblijven – die je liever verborgen houdt. Hoe kun je dit proces aangaan en werkelijk zicht krijgen op helderheid?
Waarom helderheid belangrijk is
In het donker is het moeilijk om te zien. Wat je niet kunt zien, heb je niet onder controle. Dit maakt het verlangen naar helderheid zo begrijpelijk: het geeft je grip. Toch is het proces naar helderheid vaak ongemakkelijk. Ondanks dat Ede Staal zong: “Het het nog nooit zo donker west, of ’t wer altijd wel weer licht.” Maar is dat licht vanzelfsprekend?
Veel van wat we in onszelf niet willen zien, ontkennen we. Hoewel vaak onbewust dient dat een duidelijk doel. Te zorgen dat anderen niet zien wat wijzelf verbergen. We richten ons liever op wat al zichtbaar is. Maar hoe krijg je zicht op iets wat er helemaal niet mag zijn? Wat je dus, ook voor jezelf, verborgen houdt?
“Helderheid begint wanneer je stopt met verbergen en met liefde kijkt naar wat je in het donker hebt verstopt.”
Wat houdt jou in het donker?
Dat wat je in jezelf afwijst, blijft in de schaduw. Zelfafwijzing is vaak gebaseerd op kinderlijke overtuigingen zoals:
“Ik ben niet goed genoeg.”
“Mijn verhaal doet er niet toe.”
“Ik mag er niet zijn.”
Hoewel je als volwassene rationeel beter weet, kan het voelen alsof je geen andere keuze hebt. Dit innerlijke conflict zorgt ervoor dat je vast blijft zitten in patronen die je juist wilt doorbreken.
De enige manier om helderheid te krijgen, is door het donker onder ogen te zien. Dat is niet gemakkelijk. Zelfs als je verstandelijk hebt besloten om te veranderen, roept een beschermend deel in jou vaak nog: “Nee!” Onderschat niet de kracht van dit deel in jou. Daarom is het doorbreken van deze patronen iets wat je zelden alleen kunt doen.
De weg naar meer helderheid gaat via zelfliefde
Zicht op helderheid betekent het aankijken van wat je hebt weggestopt: trauma, overtuigingen, oordelen, en maskers. Dit zijn vaak (hardnekkige) beschermingsmechanismen die ooit nodig waren om te overleven. Maar nu belemmeren ze je.
De eerste stap is een ontmoeting met jezelf. Dit kun je doen:
In een vriendengroep, waar je steun en herkenning vindt.
Met methodes zoals opstellingen of andere vormen van begeleiding.
Wat je ook kiest, het proces begint met liefde voor jezelf en voor wat er is. Alleen door te accepteren wat er in jou leeft, kun je het transformeren.
Neem de regie over jouw helderheid
Helderheid krijgen betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor jouw proces. Het is niet de taak van een ander om jouw pad te bewandelen of jouw lasten te dragen. Maar je hoeft het ook niet alleen te doen.
Wil je werken aan jouw zicht op helderheid? Neem contact met me op voor een vrijblijvend gesprek of bekijk mijn aanbod voor coaching en opstellingen. Samen vinden we een manier die bij jou past.
Praktische informatie:
Coaching en opstellingen: Bekijk mijn aanbod hier en hier.
Contact opnemen: Klik hier om een afspraak te maken.
In onwetendheid zit je onschuld,
in weten ontstaat je schuld
Bewust
Dit is een blog over bewust-zijn, on-bewust en bewust worden. Waar jij je niet bewust van bent heeft bestaansrecht. Want het is er. Zelfs als jij er geen weet van hebt. Als je ergens niet van op de hoogte bent kun je je handen in onschuld wassen. “Dat hoef ik allemaal niet te weten”. Het is een uitspraak waarmee je kunt vastklampen aan onschuld. Wat niet weet, wat niet deert? Om het onbewuste te transformeren naar bewustzijn raak je iets van je onschuld kwijt. Zou dat je dan gelukkiger maken? In dit blog schrijf ik vanuit een persoonlijke invalshoek over die transformatie.
Met kennis van nu, gisteren afwijzen
Ik ben mij ervan bewust. Wat wil zeggen dat ik er weet van heb. Het proces van bewust worden is doorgaans er ook een van verwarring. En van verwarring wordt gezegd dat het de poort is naar een nieuwe realiteit. En dat klopt mijns inziens ook. Verwarring ontstaat als je huidige kijk op de wereld ter discussie wordt gesteld. Nu is het niet erg om een beeld bij te stellen. De ontwikkeling gaat op veel gebieden echt razendsnel. Wat maakt dat je er met nieuw opgedaan inzicht naar kunt gaan kijken. Met de kennis van vandaag kan gisteren worden afgewezen.
Groeien door je beeld te vergroten
Er zijn legio voorbeelden waarin je wordt ‘uitgenodigd’ om je beeld bij te stellen. Je hebt ongetwijfeld je eigen voorbeelden voor het oprapen. Alleen al in het volwassen en/of ouder worden wordt je ermee geconfronteerd. Je mag het beschouwen als groeien. Persoonlijk is mijn verwarring het grootst als ‘een ander beeld’ raakt aan het familiegeweten. Dan ligt er opeens een grotere drempel waar ik overheen heb te stappen. (Of ik beslis om dat (nog) niet te doen). Want in het familiegeweten zit opgesloten hoe wij het doen, hoe wij onszelf met ons eigen waarheden zien.
Bizar hoe je vastzit in een format
Mijn mening over de GGZ was gevormd in de jaren 70. Net als het beeld inclusief oordeel wat ik had van Zuid-Molukkers (ik ben geboren en getogen in Boven Smilde waar de schoolkaping heeft plaatsgevonden). Maar ook de verwachting dat je altijd je best doet, hard werkt en dat afspraak, afspraak is. Zoals je ook vanzelfsprekend overal op tijd bent. En niet onbelangrijk: Resultaat is wat telt. De weg ernaar toe is minder interessant. Als ik nu op Facebook naar oude foto’s uit mijn jeugd voorbij zie komen weet ik gelijk tot welke groep iemand behoorde. Christelijk of openbaar. Bizar eigenlijk.
Trouw aan de groep maakt je onschuldig
Bovenstaand geeft aan hoe ik was geconditioneerd voor het leven. Daar stond ik indertijd niet bij stil. De waarheid was keurig afgebakend. Dat is duidelijk. Het doet beseffen waar je bijhoort. En omdat we als mens een groepsdier zijn is dat best handig. Wat je doet, is er onbewust op gericht om bij de groep, het familiegeweten te blijven horen. En om je eigen groep hechter/sterker te maken is het afwijzen van andere groepen eigenlijk een hulpmiddel. Het geweten zorgde ervoor dat je onschuldig kon blijven zolang je maar trouw bleef aan de groep. Anders was je schuldig.
Weerstand: Liefdevolle loyaliteit
Trouw blijven aan je familiegeweten: Loyaliteit. Ook wel liefdesband genoemd. En dat laatste raakt een diepere laag. Onschuldig kunnen zijn in die liefdesband. Met de kennis van nu ben ik mij ervan bewust hoe groot dat woord onschuldig is. En wat er allemaal ‘uitgevreten’ kan worden. En dat iemand zich daarbij toch nog onschuldig kan voelen. Je daarvan bewust worden is iets van je eigen onschuld verliezen. En reken maar dat dát op zijn minst verwarrend is en uitmondt in weerstand. Als de ‘waarheid’ vanuit het familiegeweten ter discussie wordt gesteld is weerstand de verdediger.
Goede intenties zijn niet genoeg
Loyaal zijn aan het familiegeweten maakt je in je handelen onschuldig. Dat je daarmee anderen veroordeelt, dát kwam helemaal niet in mij op. Loyaal zijn aan dat geweten is handelen vanuit de beste intenties. En wat een onbegrip/boosheid ontstond er als mijn goede intenties (die iedereen toch begrijpt??) niet op waarde werden geschat. Ik ben daar vaak op vastgelopen. Omdat ik aangeboden/opgelegde feedback niet aan kon nemen bleef ik vastzitten in mijn loyaliteit. Nog beter je best doen, nog meer zónder de ander. Met als gevolg meer verwarring en nog meer onbegrip.
Wat wil je eigenlijk zélf?
Bewust worden van je eigen handelen gaat verder dan ‘weten hoe je het doet’. Bewust worden van eigen handelen betekent dat je keuzes hebt te maken. Wat wil ik zélf? Dat betekent niet minder dan losmaken uit delen van het familiegeweten. Delen die je belemmeren om voluit te leven. En losmaken gaat altijd gepaard met weerstand. Je laat iets van onschuld achter om schuldig te kunnen worden. Alleen de woorden schuld en onschuld hebben tijd nodig om in te kunnen dalen. Omdat je mag leren ervaren dat onschuld en schuld niet gelijk staat aan goed en fout.
Bewustwording: meer dan het individu
Bewust worden om je bewustzijn te vergroten is een individueel proces. Maar het is ook méér dan een individueel proces. Vele actuele gebeurtenissen, al dan niet vergezeld van het stempel CRISIS, vergroten het bewustzijn van (groepen) mensen. Er wordt op allerlei manieren ‘aan de deur geklopt’. En in reactie daarop zie je in een sterk geïndividualiseerde maatschappij, waarin iedereen zijn eigen boontjes wordt geacht te doppen, de behoefte ontstaan om samen naar een oplossing te zoeken. Een behoefte en in meer of mindere mate weerstand. Uit loyaliteit naar het systeem van herkomst.
Wanneer is het nu eens klaar?
Het vergroten van mijn bewustzijn heeft mij van alles gebracht. Woorden die daarvan iets kunnen omschrijven zijn: pijnlijk; vervelend; een leeg gevoel; hoop; verwachting; blijdschap; tranen; verdriet; wanhoop; geluk; eenzaamheid; nieuwgierigheid. Het leest misschien niet als een hartelijke uitnodiging om jezelf telkens opnieuw te bevragen en te onderzoeken. En toch gun ik jou een dergelijk proces. Ook al is het er een van vallen en opstaan. Voor mij eens grote thema’s als GGZ en Zuid-Molukkers hebben daardoor een gezonder perspectief gekregen. En telkens komen er nog nieuwe inzichten bij. Je bent immers nooit te oud om te leren.
Manifestatie van wat is buitengesloten
Iedereen heeft wel iets van ‘wat er niet mocht zijn’ naar de schaduw verbannen. Waardoor het vervolgens gedwongen uit beeld verdwijnt. Je bent je er niet meer van bewust. Als mensen hebben we echter een diepe ‘drive’ om heel te willen zijn. Compleet zijn, alles ingesloten. Met reden. Want alles wat van onszelf wordt buitengesloten komt eens naar de oppervlakte. Hoe zich dat laat zien is voor iedereen verschillend. Waarbij ziekte een mogelijke manifestatie is om het buitengeslotene zichtbaar te laten worden. In de oosterse heelkunde een gegeven.
Het streven van de mens: Heel worden!
Bewustzijn van jezelf. Ik gun het jou, mijzelf en iedereen. Meer bewustzijn ontwikkelen ten aanzien van jezelf geeft je uiteindelijk de ruimte om werkelijk die plek in te nemen die al die tijd al voor jou is gereserveerd. Elke stap daar naar toe, is een zinvolle stap. Hoe klein ze ook zijn. Want uiteindelijk wil ieder mens heel zijn.
Waar je overtuigd van bent, dáár geloof je in. Maar is dat nog relevant?
En ik ben niet goed genoeg
Ben jij ervan overtuigd dat de aarde rond is? Velen zullen je in die overtuiging volgen. Een minderheid niet. Jouw overtuigingen zijn (vaak onbewuste) ideeën die je hebt. Over jezelf, over anderen, over de wereld. Daarbij zijn ze sterk geïntegreerd. Overtuigingen hebben invloed op jouw denken, voelen en handelen. Ze zijn helpend, maar kunnen je ook beperken. Jij hebt jouw overtuigingen onbewust eigen gemaakt, In reactie op wat je hebt ontmoet in het leven. Op dát moment was de overtuiging voor jou zeker relevant. Hij paste in en bij de groep waarin jij thuis was.
Klopt jouw overtuiging wel?
Want klopt jouw overtuiging nú nog wel? Verschillende overtuigingen op een rij:
Zelfbeeld overtuigingen: dit zijn overtuigingen over onszelf. Als: ”Ik ben niet goed genoeg” of “Ik ben niet slim”.
Waarde overtuigingen: dit zijn overtuigingen over wat belangrijk is in het leven. Denk aan: “Geld is het belangrijkste in het leven” of “Geluk is het belangrijkste in het leven”.
Wereldbeeld overtuigingen: dit zijn overtuigingen over hoe de wereld werkt. Voorbeelden: “De aarde is een pannenkoek” of “Alle mensen zijn goed”.
Is jouw overtuiging relevant?
Overtuigingen hebben invloed op jouw dagelijks leven. Ze beïnvloeden jouw gedrag en hoe je reageert op situaties. Dat maakt het belangrijk om je bewust te zijn van jouw overtuigingen. Als jij denkt niet goed genoeg te zijn rem jij jezelf onbewust af. In de vooronderstelling dat jij het toch niet goed genoeg kunt. Overtuigingen zijn niet per definitie fout. Ze zijn ook niet voor niets ontstaan. Maar zijn ze NÚ nog relevant? Wat je als kind niet lukte hoeft als volwassene geen probleem te zijn. En die platte pannenkoek. Klopt die wel met de feiten zoals we die kennen?
Wat je gelooft is wat je doet
Het is een klein bruggetje. Van overtuiging naar irrationele gedachten. Irrationele gedachten sturen je een kant op. Vergezeld van spanning. Ik moet……. En dat moet lukken, anders ben ik niet oké. ‘Moeten’ vergezeld van oordeel en zelf opgelegde straf in één gedachte. “Mijn huis moet altijd netjes zijn, dat vind iedereen” – “Je bent een sloddervos”. “Je werkt altijd door tot het klaar is, dat hoort iedereen te doen” – “Je bent een luilak”. “Ik moet het perfect doen, fouten maken is jezelf onvoldoende voorbereiden” – “Je bent dom als je fouten maakt”. Je kent vast meer voorbeelden!
Het pantser, ingesmeerd met groene zeep
Merk je op hoe eisend jouw gedachten zijn? Voor jou, omdat je altijd alles goed moet doen? Voor anderen als je eist dat er wordt gewerkt, geleefd, volgens jouw norm? Heb je eenmaal deze gedachten omarmd. Omdat je ervan overtuigd bent dat hét zo hoort. Dan heb je onbewust een pantser opgebouwd. Een harnas aangetrokken. Ingesmeerd met groene zeep. Zodat alle ratio die op je af komt zonder moeite van je af glijdt. Irrationele gedachten helpen je niet verder. Je wordt er eerder klein, onzeker, bang, boos en verdrietig van.
Word je bewust van je gedachten patroon
Het gaat er niet om of je gedachten goed of fout zijn. Of je gelijk hebt, of dat ze logisch zijn. Het zijn bovenal gedachten die jou niet verder helpen. Ze zijn ineffectief als:
ze leiden tot ineffectief gedrag/emoties, waarmee je zelf niet uit de voeten kunt
er geen onderbouwing is met feitelijke gegevens;
niet logisch consistent zijn oftewel de redenering klopt niet.
We kennen ze allemaal. Irrationele gedachten. En toch steken ze telkens weer de kop op. Wordt je er bewust van. Omarm hoe jij dit doet. En als je wilt ga je oefenen.
Leer anders kijken
Oefenen met RET. Een methode om gedrag of emoties om te buigen. Om te buigen van ineffectief naar effectief. Het komt voort uit de cognitieve gedragstherapie. Met hulp van RET leer je anders tegen een lastige situatie aan te kijken. Leidend naar ander gedrag en ander gevoel in lastige situaties. Gaat het als vanzelf? Helaas. Er is werk te verzetten. Weliswaar met ogenschijnlijk eenvoudige stappen. Maar toch. Het is belangrijk om te weten waar je in gelooft. Irrationele gedachten en patronen zijn sterk verankerd in je overtuigingen. Het is goed om die (vooraf) te leren kennen.
Op zoek naar jouw gedachten
Een (A) gebeurtenis roept een (B) gedachte op. Dit wekt (C) gevoelens en gedrag op.
Stel dat je een taak hebt uit te voeren. En de gedachte “ik ben niet goed genoeg” komt boven. Dan wordt je gevoel en gedrag bepaalt door wat je denkt. In plaats van dat je ‘open’ begint aan de taak. Deze tussenstap van gedachten vindt razendsnel plaats. En meestal onbewust. Je geeft een waardeoordeel aan je gedachte. Je wordt er klein, onzeker, bang, boos en verdrietig van. Hoe jij jouw gedachten beoordeelt heeft effect op jouw gedrag en emotie. Op zoek dus naar jouw gedachten in diverse situaties.
Ik RET mij in plaats van RED mij
RET is de afkorting van rationeel-emotieve therapie. Met onderstaand stappenplan kun jij zelf aan de slag. Gedachten waarvan je overtuigd bent kunnen je helpen én belemmeren. Wat je gelooft is wat je doet. Met het stappenplan ga je op zoek. Naar de gebeurtenis, de gedachte en het gevoel/gedrag. Dat zijn de stappen 1 t/m 5. Vervolgens is het tijd voor verandering. Stap 6 t/m 8.
STAP 1
Beschrijf de A
Wat is de gebeurtenis, aanleiding of de situatie die het ongewenste gevoel en gedrag oproept?
STAP 2
Beschrijf de C
Wat is de ongewenste niet-productieve emotie en het daarmee samenhangende gedrag?
STAP 3
Formuleer de gewenste C
Hoe wil jij je gaan voelen als dergelijke situaties zich voordoen? Hoe wil jij je gaan gedragen?
STAP 4
Beschrijf de belangrijkste B
Wat zijn de gedachten waarmee je C veroorzaakt? Beschrijf de interpretaties, maar vooral ook de evaluaties.
STAP 5
Daag de irrationele gedachte uit waarmee je het ongewenste gevoel en gedrag veroorzaakt en stel deze ter discussie.
—————————————–
STAP 6
Vervang de irrationele gedachtendie onder B zijn gevonden door rationele gedachten. De antwoorden van stap 5 leveren helpen je om rationele gedachten te formuleren.
STAP 7
Beproef het resultaat
Test in je fantasie of in de werkelijkheid uit of je door de nieuwe B’s, de meer rationele gedachten, beter op de situatie kunt reageren. Hoe voelt het om er zo tegen aan te kijken?
STAP 8
Maak je eigen oefenprogramma en voer deze uit om de meer rationele en productieve denkwijze in je gedrag in te voeren.
