We leven allemaal met tegenstellingen, oftewel polariteiten. Denk aan vertrouwen versus wantrouwen, vasthouden versus loslaten, of controle versus overgave. Hoe jij je verhoudt tot deze polariteiten geeft inzicht in je patronen en beschermingsmechanismen.
In dit blog zoom ik in op de polariteit vertrouwen-wantrouwen. Hoe deze polariteit zich manifesteert, hangt samen met de beschermende maskers die je hebt ontwikkeld. Het herkennen van deze dynamiek is een stap richting meer balans en vrijheid in je leven.
Wat is een maskerstructuur?
Een maskerstructuur, of karakterstructuur, is een beschermende laag die je als kind hebt ontwikkeld om jezelf te beschermen tegen pijn en afwijzing. Deze structuren zitten opgeslagen in je lichaam en bepalen hoe je je opstelt in relaties en het leven. Wilhelm Reich ontdekte dat deze structuren zich letterlijk vastzetten in de spierspanning van je lichaam.
Iedereen heeft meerdere maskers, maar meestal zijn één of twee structuren dominant. Deze maskers beschermen je tegen kwetsbaarheid, maar beperken je ook. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld hoe je omgaat met polariteiten zoals vertrouwen en wantrouwen.
“Polariteiten als vertrouwen en wantrouwen vormen je maskers, maar bewustzijn brengt balans en vrijheid in je leven.”
Polariteit en energie: Hoe beweeg jij?
Bij polariteiten gaat het om beweging. Kun je vrij schakelen tussen twee uitersten, zoals vertrouwen en wantrouwen? Dan stroomt je energie en ben je in balans.
De Lemniscaat
Om dit te verduidelijken, gebruik ik vaak het model van de lemniscaat: een figuur in de vorm van een liggende acht. De polen van een polariteit, zoals bijvoorbeeld vertrouwen en wantrouwen, liggen aan de uiteinden.
Oefening: Leg twee papiertjes op de grond met daarop de woorden “vertrouwen” en “wantrouwen”. Ga op het ene papiertje staan en ervaar hoe dat voelt. Verplaats je daarna naar het andere papiertje en voel het verschil. Door deze beweging te maken, kun je ervaren waar je vastloopt en waar de energie stokt.
Lemniscaat. Beweging in polariteit.
Vertrouwen-wantrouwen: Een polariteit in maskers
De polariteit vertrouwen-wantrouwen speelt een grote rol in drie maskers: het fijngevoelige (schizoïde), het sociale (orale) en het daadkrachtige (psychopatische) masker. Hoewel het thema in elk masker terugkomt, verschillen de oorzaken en uitwerkingen.
1. Het fijngevoelige masker: Ben ik wel welkom?
Voor mensen met een fijngevoelig masker is wantrouwen de basis. Het gevoel dat je er niet mag zijn, wordt diep van binnen gevoeld.
Ontstaan: Dit wantrouwen ontwikkelt zich al voor je geboorte. Denk aan stressvolle gebeurtenissen tijdens de zwangerschap, zoals een traumatische ervaring van je moeder of een moeilijke bevalling. Dit kan leiden tot een gevoel van afwijzing en onveiligheid.
Kenmerken: Je voelt je veiliger daar dan hier en trekt je terug uit verbinding. Leren vertrouwen op jezelf én anderen is een levenslange uitdaging.
Voorbeeld: Anne, 34 jaar, heeft moeite met sociale interacties. Ze voelt zich vaak ongemakkelijk in groepen en heeft het gevoel dat ze er niet echt bij hoort.
Uitdaging: Ontwikkel het vertrouwen dat je er mag zijn, precies zoals je bent.
2. Het sociale masker: Is er wel genoeg voor mij?
Bij het sociale masker draait wantrouwen om een gevoel van tekort. Je twijfelt of er wel genoeg liefde, aandacht, of emotionele steun is. Je probeert dit gemis te vullen.
Ontstaan: Dit masker ontwikkelt zich in het eerste levensjaar, wanneer een kind volledig afhankelijk is van zorg en voeding. Als deze zorg niet consistent beschikbaar is, groeit het wantrouwen.
Kenmerken: Je voelt een diep verlangen naar vervulling, maar het lijkt alsof je emmer nooit vol raakt. Dit kan leiden tot afhankelijkheid of zelfs verslavingsgevoeligheid.
Voorbeeld: Tim, 29 jaar, zoekt voortdurend bevestiging in zijn relaties. Hij stelt hoge eisen aan zijn partner en voelt zich snel afgewezen.
Uitdaging: Ontwikkel het vertrouwen dat er altijd genoeg is – ook voor jou – zonder dat je het hoeft af te dwingen.
3. Het daadkrachtige masker: Ik doe het zélf wel!
Bij het daadkrachtige masker is wantrouwen vooral gericht op anderen. Je vertrouwt jezelf, maar bent ervan overtuigd dat je niet op anderen kunt rekenen.
Ontstaan: Dit masker ontstaat wanneer een kind leert dat het zich staande moet houden door onafhankelijk en sterk te zijn. Vertrouwen in anderen is ooit beschaamd, en dat verlies heeft diepe sporen nagelaten.
Kenmerken: Je bent vaak de leider, iemand die de touwtjes stevig in handen heeft. Dit maakt je krachtig, maar ook kwetsbaar voor eenzaamheid. Kwetsbaarheid tonen voelt als falen.
Voorbeeld: Eva, 42 jaar, is een succesvolle ondernemer, maar vindt het moeilijk om hulp te vragen. Ze voelt zich vaak geïsoleerd, omdat ze niemand echt toelaat.
Uitdaging: Leer kwetsbaarheid te omarmen en vertrouwen te hebben in de ander. Dit opent de weg naar diepere verbindingen.
“Vrij bewegen tussen vertrouwen en wantrouwen opent de deur naar diepere verbindingen en persoonlijke groei.”
Je schaduw: Wat verberg je?
In elk masker schuilt een schaduw. De delen van jezelf die je niet wilt zien of erkennen. Vaak projecteer je deze schaduw op anderen.
Voorbeeld: Iemand met het sociale masker kan anderen verwijten dat ze te veeleisend zijn, terwijl ze zelf een sterke behoefte aan aandacht en erkenning hebben.
Door je schaduw te omarmen, kun je meer in balans komen en vrijer bewegen tussen de polariteiten.
Hoe werk je met polariteiten?
Wil je meer balans in je leven? Begin dan met het onderzoeken van je eigen polariteiten en hoe ze samenhangen met jouw maskers.
Hier zijn enkele tips:
Erken je polariteiten: Vraag jezelf af: Waar zit ik vast? Vertrouw ik teveel op wantrouwen, of stel ik me juist te kwetsbaar op?
2. Beweeg fysiek: Gebruik de lemniscaat-oefening om het verschil tussen de polen te ervaren en te voelen waar je energie vastzit.
3. Werk met je schaduw: Onderzoek welke eigenschappen of emoties je in jezelf onderdrukt. Wat veroordeel je in anderen, en wat zegt dit over jou?
4. Zoek begeleiding: Systemisch werk en lichaamswerk kunnen je helpen om dieper inzicht te krijgen in je patronen en ze stap voor stap los te laten.
Conclusie: Vind balans tussen vertrouwen en wantrouwen
Polariteiten zoals vertrouwen en wantrouwen spelen een belangrijke rol in je leven. Door bewust te worden van hoe ze jou beïnvloeden, kun je de energie laten stromen en meer balans ervaren.
Wil je ontdekken hoe jij je verhoudt tot deze polariteiten en wat jouw maskers zeggen over je leven? Neem contact op voor een kennismakingsgesprek en ervaar hoe systemisch werken jou kan helpen groeien.
Denk niet wit, denk niet zwart
denk niet zwart-wit
maar in de kleur van je hart
Kleur. Het is 45 jaar geleden en toch komt die gebeurtenis vanuit het onbewuste telkens weer naar de bovenlaag. Een gebeurtenis die voor mij alles te maken had en (nog steeds) heeft met kleur. En de verwarring die kan ontstaan in kleur.
Denk niet wit, denk niet zwart, maar in de kleur van je hart zong Frank Boeijen 40jr. geleden nav de dood van Kerwin Duinmeijer in 1983. In dit blog een bespiegeling over kleur. Over zwart en wit, kleuren die beide niet als kleur worden gezien. Zwart en wit, uiteinden van een spectrum. Het één weerkaatst en geeft terug, de ander absorbeert en laat het ‘verdwijnen’. En er is meer!
De stroom van het leven
Een zwartkijker is iemand met een sombere blik. Iemand die het leven zwaar neemt. Meegaan in de stroom van het leven en je daaraan overgeven (b)lijkt onbereikbaar. Wit is een ‘kleur’ aan het andere uiterste van het spectrum. Op zoek naar de tegenhanger van zwartkijker trof ik op het WWW deze zin in het Nederlands Dagblad: De Witkijker leest en denkt in deze donkere maanden na over het nieuws en signaleert verhalen die hoopvolle ontwikkelingen laten zien, als tegenwicht voor de dagelijkse stroom onheil. Hoop en positiviteit als tegenhanger van de sombere (negatieve?) kijk op het leven.
Wij en zij – de tegenstelling
In eerdere blog-artikelen heb ik geschreven hoe wij mensen groepsdieren zijn en dat het (evolutionair) belangrijk is om deel uit te maken van een groep. Er zijn boeken vol geschreven over dit onderwerp. Ik zelf laat mij hierin graag inspireren door de boeken van Piet Weisfelt. Je kleur bekennen is jezelf in de groep plaatsen die deze kleur onderschrijft. Dat geeft stevigheid, houvast, controle, rugdekking. Je weet je gezien en om de identiteit van de groep te waarborgen is het gemakkelijk om je af te zetten tegen groepen ‘met een andere kleur’.
Conformeer of vertrek
De verzuiling die we hebben gekend in Nederland is een goed voorbeeld van samenklonteren en afwijzen. Er was geen ruimte voor de kleuren die bestaan tussen zwart en wit. De sociale groepscontrole was daarvoor te groot. Er zit veel veiligheid opgesloten in deze samenklontering. JIJ hoort erbij! De voorwaardelijkheid zit er dan in dat jij je wel hebt te conformeren aan de groep. Anders lig je eruit. Hoor je er niet meer bij. De grens opzoeken was daardoor een risicovol pad. De meeste groepsleden kozen angstvallig voor het zich conformeren aan de groep. Zonder zich er slecht bij te voelen.
Wat moet JIJ wel niet van mij denken
Losbreken uit de voorwaardelijkheid van de verzuiling was als een bal die te lang onder water was gehouden. De opgebouwde druk zorgde ervoor dat het verlaten van groepsidentiteit doorschoot naar individualisme. Een nieuwe heilige graal. Ergens van losrukken is een proces van spanning opbouwen en ontladen. Als twee mensen zich achterover hangend aan elkaar vasthouden en elkaar vervolgens plotseling loslaten dan zijn twee mensen hun stevigheid kwijt en kun je eigenlijk alleen maar vallen. Het vastklampen aan een (vermeende) groep hoorde ik onlangs nog in de opmerking: “Als ik dát doe, wat moeten de mensen dan wel niet van mij denken?
In het grijs ben je op jezelf aangewezen
Het is goed of het is fout. Wat de uitkomst is, hangt af tot welke groep je behoort. Nu is dualiteit iets wat in heel ons leven speelt. De vraag is hoe jij je kunt verhouden tot beide polariteiten. Kun jij van het een naar de ander bewegen? Of zit je vast in het uiterste punt van een polariteit. Hieronder een paar voorbeelden van polariteiten:
Vertrouwen-Wantrouwen;
Schuld-Onschuld;
Strijd-Overgave
Man-Vrouw
Samen-Apart
Autonomie-Twijfel/Schaamte
Leven-Dood
Drama-Eigen Plek
Tussen Zwart en Wit zitten ongelooflijk veel nuances van grijs. En het is juist in dat grijs waarin je op jezelf bent aangewezen. Een plek van verwarring.
Een poort naar een nieuwe realiteit
De verzuiling is maar een voorbeeld. Het losmaken van de verzuiling, de ontkerkelijking die daar onlosmakelijk mee verbonden is. Het geeft verwarring. Heel veel verwarring. En dat is nodig. Want verwarring is de poort naar een nieuwe realiteit. Dat wij het als mensen moeilijk vinden hoe om te gaan met deze verwarring zien we in het ontstaan van allerlei nieuwe groepen. Er wordt een nieuw houvast gezocht. Waar hoor ik bij? En wie hoort daar vervolgens vooral niet bij? De identiteit wordt opnieuw ontleend aan de groep. Is er voor jou nog ruimte voor de vragen: “Wie ben ik in het geheel?”; “Wie ben ik ten opzichte van jou?”
Door de verwarring heen: Vertrouwen
Denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit. Denk in plaats daarvan in de kleur van je hart. Je kunt het beluisteren als een aanklacht. Maar ook als een aanmoediging!Een aanmoediging om door alle verwarring heen te blijven vertrouwen. En dat vertrouwen begint als altijd weer bij jezelf. Pas als jij jezelf kunt vertrouwen en lief te hebben ben je in staat een ander te vertrouwen en lief te hebben. Het leven leven is de energie laten stromen. Meegaan in de flow, aannemen wat voorbijkomt in het vertrouwen dat jij mee en op kunt gaan in de levensstroom.
De twijfel is lang gebleven
45 jaar geleden – Hemelvaartsdag. Als altijd op een donderdag. Een christelijke feestdag. Een vrije dag. Blijkbaar een prima dag om de dakspanten te plaatsen op de door mijn vader zelf gebouwde bungalow. Een dag met een moment van verwarring. Van twijfel. Ik was mij zo bewust van die verwarring dat ik die tot op de dag van vandaag dit nog kan oproepen. Kan dit wel? Mag dit wel? Op Hemelvaartsdag? Natuurlijk heb ik er geen vragen over gesteld. Maar de twijfel is lang gebleven. Kan iets een beetje goed of een beetje fout zijn? Er zijn veel van die verwarrende momenten in mijn leven geweest. Wegdrukken en conformeren is de eerste impuls, de gedachte toelaten dat ik er zélf iets van mag vinden krijgt steeds meer voet aan de grond.
Het huis staat er nog steeds, stevig gebouwd. Een huis met plezierige én verdrietige momenten. En ook dat is een polariteit waartoe ik mij heb te verhouden.
