Representant Open, gevoelig Waarneemt, voelt, ervaart Geeft terug wat IS Zuiver
Over zelfreflectie, balans en het vermijden van de reddersrol
Om representant te zijn in een systemische opstelling vraagt meer dan alleen aanwezig zijn. Het vergt niet alleen sensitiviteit, maar ook het vermogen om helder onderscheid te maken tussen wat van jou is en wat van het systeem dat je representeert.
Daarbij ligt er een uitdaging: hoe blijf je trouw aan wat je waarneemt zonder in de rol van redder te schieten? Zelfreflectie speelt hierin een cruciale rol. In deze tekst verken ik hoe een representant de redders-rol vermijden en hoe kan zelfreflectie kan worden toegepast om zijn rol te zuiveren en te versterken.
Wat maakt een representant ervaren?
Een ervaren representant brengt een aantal essentiële kwaliteiten mee. Om te beginnen de vaardigheid om waar te nemen zonder te oordelen. Representeren is het vermogen om energieën, emoties en verhoudingen in een systeem waar te nemen en deze zonder persoonlijke interpretatie terug te geven. (In de begeleiding van zelf-resonantie spreek ik over resonant.) Dit betekent dat een representant zich volledig openstelt, zonder zich te laten leiden door zijn eigen geschiedenis, overtuigingen of verlangens.
Daarnaast is zelfbewustzijn van groot belang. Iedere representant neemt zichzelf mee in het proces. Dat betekent dat gevoelens die tijdens een opstelling opkomen deels van hemzelf kunnen zijn en deels van het systeem dat hij representeert. Een goede representant weet, door ervaring of begeleiding, deze twee te onderscheiden. Dit vraagt om een zekere mate van innerlijke rust en de bereidheid om zichzelf te blijven onderzoeken.
Tot slot is vertrouwen belangrijk: vertrouwen in de begeleider, het proces en wat zich aandient. Een representant hoeft niets te forceren of te willen ‘oplossen’; zijn enige taak is om zo zuiver mogelijk terug te geven wat hij waarneemt. Een ervaren representant weet dat het proces zich vanzelf ontvouwt, zonder dat hij iets hoeft te veranderen of te verbeteren.
“De reddersrol vermijden betekent accepteren dat pijn in een opstelling soms noodzakelijk is.”
Hoe kan een representant de reddersrol vermijden?
De reddersrol ontstaat vaak uit een gevoel van ongemak bij wat in de opstelling zichtbaar wordt. Het kan pijnlijk zijn om getuige te zijn van diep verdriet, verlies of conflict bij de vraagsteller. Dit kan resoneren met de eigen pijn van de representant, waardoor de impuls ontstaat om te verzachten, te troosten of zelfs te corrigeren wat er wordt waargenomen. Het probleem is dat dit niet helpt; het kan juist het proces van de vraagsteller verstoren en verduisteren wat werkelijk is.
Om de reddersrol te vermijden, is bewustzijn van de eigen emoties en impulsen cruciaal. Een representant moet zichzelf kunnen afvragen: Waarom voel ik de behoefte om in te grijpen? Komt dit voort uit mijn eigen pijn, of probeer ik het ongemak van de vraagsteller (en daarmee mijn eigen ongemak) te verzachten?
Dit vraagt niet alleen om scherpte tijdens de opstelling, maar ook om openheid voor feedback van de begeleider. De begeleider speelt hierbij een belangrijke rol door signalen van reddersgedrag te herkennen en de representant hierop aan te spreken.
Een andere manier om uit de reddersrol te blijven, is door te onthouden dat de waarheid die in een opstelling wordt getoond, altijd dienstbaar is aan de vraagsteller. Hoe pijnlijk ook, het is niet aan de representant om dit te verzachten of te veranderen. Het erkennen van wat er is, is vaak precies wat nodig is voor heling.
Zelfreflectie: hoe en waarom?
Zelfreflectie is essentieel voor een representant om zijn rol zuiver te houden en zichzelf beter te leren kennen. Dit kan zowel tijdens als na een opstelling plaatsvinden. Tijdens een opstelling helpt het om jezelf voortdurend te observeren: Wat voel ik nu? Waar komt dit vandaan? Hoe beïnvloedt dit mijn waarneming en gedrag in deze opstelling? Dit helpt om onderscheid te maken tussen persoonlijke gevoelens en de dynamieken van het systeem.
Na een opstelling is er ruimte voor verdere reflectie. Dit kan individueel, bijvoorbeeld door te journalen over wat je hebt waargenomen, wat je hebt gevoeld en wat dit mogelijk zegt over jouw eigen innerlijke processen. Ook kan dit in gesprek met de begeleider of andere deelnemers plaatsvinden. Feedback van buitenaf helpt om blinde vlekken te ontdekken en nieuwe inzichten op te doen.
Wat is nodig voor zelfreflectie?
Om effectief aan zelfreflectie te doen, is een open en niet-oordelende houding nodig. Dit vraagt om moed: het kan confronterend zijn om te ontdekken dat een sterke emotie in een opstelling niet alleen met het systeem te maken had, maar ook met jezelf. Daarnaast is tijd en ruimte nodig. Zelfreflectie vraagt om momenten van rust, waarin je zonder haast kunt terugkijken op wat je hebt ervaren.
Een andere belangrijke factor is begeleiding. Een ervaren begeleider kan een representant helpen bij het onderzoeken van wat hij tijdens een opstelling heeft waargenomen en wat dat over hemzelf zegt. Dit is geen teken van zwakte, maar juist van bereidheid om te groeien en bij te dragen aan het proces.
Conclusie:
Een ervaren representant is aanwezig, open en zuiver in zijn waarneming. Hij brengt zichzelf mee, maar weet ook wanneer hij zichzelf moet loslaten om de dynamieken van het systeem te laten spreken. Door bewust te blijven van zijn eigen emoties en impulsen, kan hij voorkomen dat hij in de reddersrol schiet.
Zelfreflectie is hierbij een onmisbaar instrument, dat niet alleen bijdraagt aan de kwaliteit van het representeren, maar ook aan persoonlijke groei. Met de juiste houding, begeleiding en bereidheid om te leren, kan iedere representant een waardevolle bijdrage leveren aan het proces van de vraagsteller én zichzelf.
Ordening Plek innemen Rust en harmonie. Herstel balans en groei. Systeem.
Ordening in organisaties: Jouw plek binnen het systeem
Hoe voelt het om je plek te kennen binnen jouw organisatie? Of juist niet? In dit 2e blog uit de serie “BOB aan het werk” ontdek je hoe ordening, een van de basisprincipes van systemisch werk, invloed heeft op het succes en de harmonie van een organisatie. Ik bespreek praktijkvoorbeelden. Bied inzichten die je helpen om verstoringen in je systeem te herkennen én op te lossen.
Wat is ordening in een systeem?
We maken allemaal deel uit van systemen, zoals families, organisaties of teams. Binnen een familiesysteem ligt de ordening eenvoudig vast: op basis van geboortevolgorde en generaties. Binnen een organisatie is ordening echter complexer. Hier bepalen factoren als anciënniteit, competenties en functies wie waar staat. Afhankelijk van de context kun je verschillende plekken innemen.
Maar één ding is systemisch gezien altijd belangrijk: wie er als eerste kwam, wordt geëerd. Dat betekent niet dat de meest ervaren medewerker altijd leidinggevend moet zijn, maar wel dat diens bijdrage wordt erkend. Het ontbreken van een heldere ordening kan leiden tot onrust, conflicten en zelfs burn-out.
De gevolgen van een verstoorde ordening
Als medewerkers niet op hun juiste plek staan of de plek van een ander innemen, raakt het systeem verstoord. Je herkent dit bijvoorbeeld aan:
Managers die taken van hun medewerkers overnemen omdat ze “het beter kunnen”.
Medewerkers die zich verantwoordelijk voelen voor taken die eigenlijk bij hun leidinggevende horen.
Teams waar iedereen zijn eigen koers vaart omdat kaders ontbreken.
Als deze dynamieken blijven bestaan, blijft dit niet zonder gevolg. De kracht en energie van de organisatie worden ondermijnd. Pas wanneer iedereen zijn of haar eigen plek weer inneemt, kan de rust terugkeren en ontstaat er ruimte voor groei en samenwerking.
Praktijkvoorbeeld: Hanneke, een zelfverzekerde winkelmanager
Hanneke was een succesvolle vestigingsmanager. Haar winkel presteerde boven verwachting, en ze had een team opgebouwd dat zelfstandig verantwoordelijkheid droeg. Na verloop van tijd werd het tijd voor iets nieuws. Vol vertrouwen begon ze aan een nieuwe uitdaging: een winkel met veel groeipotentieel en uitdagingen.
Hanneke ging voortvarend van start. Ze wist precies welke strategieën nodig waren om succes te behalen. Maar na een tijdje begon het stroef te lopen. De medewerkers, die al jaren in de winkel werkten, leken niet mee te willen in haar aanpak. De resultaten bleven uit.
Wat Hanneke over het hoofd zag, was de onderliggende ordening in haar nieuwe team. Haar ervaring gaf haar zelfvertrouwen, maar ze had te weinig oog voor de plek en inbreng van de bestaande medewerkers. Ze nam hun plek in, zonder het te beseffen.
Pas toen Hanneke besefte dat de medewerkers eerst erkend moesten worden voor hun bijdrage en ervaring, kon ze hun vertrouwen winnen. Door de juiste ordening te herstellen, keerde de rust terug en groeide het team naar een gezamenlijk succes.
“Erkenning van ieders bijdrage is de sleutel tot harmonie en succes in een team.”
Hoe herken je een verstoring in het systeem?
Wanneer het niet lekker loopt in je organisatie, zie je vaak alleen de symptomen. Maar deze symptomen – zoals onrust, conflicten of uitblijvende resultaten – hebben vaak een diepere oorzaak in de onzichtbare onderstroom van het systeem.
Een verstoring kan bijvoorbeeld ontstaan door:
1. Het innemen van een verkeerde plek: Een leidinggevende die te veel controleert of een medewerker die leiding neemt over collega’s.
2. Onheldere kaders: Als niet duidelijk is wie verantwoordelijk is voor wat.
3. Gebrek aan erkenning: Het niet waarderen van de ervaring en bijdrage van bestaande medewerkers.
Tips om de ordening te herstellen
Wil je de rust en samenwerking in je organisatie terugbrengen? Dit zijn enkele stappen die je kunt nemen:
1. Breng de rollen in kaart: Zorg dat duidelijk is wie waar verantwoordelijk voor is.
2. Eer de volgorde: Erken de bijdragen van mensen die er langer zijn of specifieke kennis hebben.
3. Stel heldere kaders: Geef iedereen een duidelijke plek in het systeem, zodat er geen onduidelijkheid of frustratie ontstaat.
4. Luister en observeer: Let op signalen van onrust en vraag jezelf af of de plekverdeling klopt.
“Rust en groei in een organisatie beginnen bij het herstellen van een heldere ordening.”
Stel jezelf de vraag: Sta jij op jouw plek?
Net als Hanneke hebben we vaak de beste intenties als we iemands plek overnemen. Misschien doe je dat omdat je het sneller of beter denkt te kunnen, of omdat je verantwoordelijkheid voelt. Maar uiteindelijk leidt het niet alleen tot spanning in het team, het kan ook je eigen energie en balans aantasten.
Herken je dit? Sta eens stil bij je eigen positie. Vraag jezelf af:
Neem ik misschien werk over dat niet bij mij hoort?
Geef ik mijn medewerkers de ruimte om hun plek in te nemen?
Erken ik de bijdrage van anderen in mijn team?
Samenvatting
Als het niet goed loopt in je organisatie, is het verleidelijk om direct naar oplossingen voor de symptomen te zoeken. Maar door uit te zoomen en te kijken naar de dynamieken binnen het systeem, ontdek je vaak dat de kern van het probleem ligt in een verstoorde ordening.
Wil je jouw organisatie laten bloeien? Begin bij de basis: geef iedereen een heldere plek en zorg dat de ordening klopt.
Wil jij je ervaring delen?
Herken je jezelf in de situatie van Hanneke? Of heb je ooit meegemaakt hoe een verstoorde ordening de samenwerking beïnvloedde? Laat het mij weten in de reacties!
Opstelling Energie stroomt Rust en Balans Alles krijgt zijn plek Inzicht
Harmonie door Opstellingen: Vind rust en balans in je leven
Zoek je rust en balans? Ontdek de kracht van opstellingen.
Opstellingen zijn een unieke methode om helderheid te scheppen en harmonie te herstellen in relaties, familie, werk of gezondheid. Maar wat zijn opstellingen precies, en hoe helpen ze je verder? Lees verder en ontdek alles over deze krachtige aanpak.
Wat zijn opstellingen?
Opstellingen zijn een methodiek waarbij je systemisch kijkt naar een vraag, probleem of situatie. Je onderzoekt hoe verschillende elementen binnen een systeem – zoals familie, werk of jezelf – samenhangen en waar de energie geblokkeerd is. Met behulp van representaties wordt zichtbaar wat zich aan de harmonie onttrekt en wat nodig is om balans te herstellen.
De kern van opstellingen is dat elk onderdeel van het grotere geheel een eigen plek heeft. Als iets of iemand niet wordt erkend, kan dat leiden tot disbalans, conflicten of zelfs fysieke klachten.
Waarom opstellingen werken
Zoals Bert Hellinger, de grondlegger van opstellingen, zei: “Wanneer je het totaal kunt zien, kun je zien wat zich aan de harmonie onttrekt.” Opstellingen maken zichtbaar wat onbewust of verborgen is, vaak over meerdere generaties heen. Dit kan gaan om:
Onverwerkte trauma’s.
Familiedynamieken die je tegenhouden
Patronen die je gezondheid, relaties of succes beïnvloeden.
Wanneer je deze verborgen blokkades erkent, ontstaat er ruimte voor herstel en groei.
Toepassingen van opstellingen
Opstellingen kunnen op veel manieren worden ingezet. Hier zijn enkele populaire invalshoeken:
Familieopstellingen
Breng de onbewuste dynamieken binnen je familie in beeld. Vaak dragen we lasten, overtuigingen of patronen van familieleden met ons mee. Familieopstellingen helpen je om deze te herkennen, los te laten en je eigen plek in te nemen.
Relatieopstellingen
Begrijp en verbeter de balans in je relatie(s). Opstellingen laten zien hoe jij en de ander zich tot elkaar verhouden en welke onbewuste patronen een rol spelen.
Gezondheid en ziekte
Bij gezondheidsklachten kunnen opstellingen inzicht bieden in de emotionele of systemische oorzaken. Ontdek wat jouw klachten je willen vertellen en hoe je energie kunt laten stromen.
Leefstijl en voeding
Onze relatie met voeding en ons lichaam gaat vaak dieper dan we denken. Opstellingen helpen om emotionele en systemische blokkades rondom leefstijl aan te pakken.
Keuze en Kiezen
Een keuzeopstelling maakt niet te bedenken dynamieken zichtbaar. Het helpt je te voelen wat écht belangrijk is.
Familiebedrijven
Familiebedrijven kennen vaak complexe verhoudingen. Een opstelling biedt inzicht in rolverdelingen, zakelijke belangen en familierelaties, zodat balans ontstaat.
“Waar energie stroomt, ontstaat vrijheid; waar het stagneert, vraagt het om jouw aandacht.”
De kracht van uitzoomen
Een opstelling helpt je om uit te zoomen en jouw situatie vanuit een groter perspectief te bekijken. Dit is bijzonder waardevol als je vastloopt, bijvoorbeeld in je werk, relaties of persoonlijke groei. Door te zien, maar vooral door te ervaren hoe alles met elkaar verbonden is, kun je blokkades erkennen én doorbreken.
Zelfs moeilijkheden hebben een functie: ze wijzen vaak op iets wat gezien of erkend wil worden. Wanneer je dit inzicht krijgt, ontstaat er ruimte voor verandering en herstel.
Harmonie door opstellingen
Het doel van een opstelling is niet het “fixen” van alles, maar het creëren van helderheid en rust. Dit geeft je de mogelijkheid om te berusten in wat is, zodat energie vrij kan stromen. Dit proces voelt bevrijdend, alsof een last van je schouders valt.
Ontdek hoe een opstelling jou kan helpen
Of je nu worstelt met familiebanden, een gezondheidsvraag of een zakelijk conflict: opstellingen bieden een helende ervaring. Wanneer alles een plek krijgt, kun je de harmonie in jezelf en je omgeving herstellen.
Familie Onzichtbare regels Loyaliteit die bindt Vrijheid voelt soms beklemmend Verbinding
Familiegeweten en de kracht van loyaliteit
Loyaliteit binnen een familie is een krachtige emotie. Het is het familiegeweten, dat onzichtbare regels bepaalt, functioneert als een kompas. Het beïnvloedt je gedragingen en keuzes binnen de groep. Deze ongeschreven regels, vaak verpakt in zinnen zoals “Zo doen wij dat hier,” zorgen voor een gevoel van veiligheid en bestaansrecht binnen je familie. Maar hoe beïnvloedt dit jouw persoonlijke vrijheid?
Wat is het familiegeweten?
Het familiegeweten is een overlevingsstructuur. Het bewaakt de normen en waarden binnen een familie. Het dwingt loyaliteit af, een mechanisme dat zowel individuen als de groep beschermt. Als kind pas je je automatisch aan de regels van je familie aan om je plek in de groep te waarborgen. Maar naarmate je ouder wordt, kunnen deze regels botsen met persoonlijke ambities en overtuigingen.
De spanning tussen loyaliteit en vrijheid
Een voorbeeld is een cliënte die zich na het starten van een relatie bewust werd van andere familiedynamieken. Ze ontdekte dat er buiten haar eigen familie andere normen en waarden bestonden. Dit gaf haar nieuwe inzichten, maar ook een innerlijke strijd. De loyaliteit aan haar familie voelde als een onzichtbare ketting die haar beperkte, terwijl ze tegelijkertijd genoot van de nieuwe vrijheid die haar relatie bracht.
Vrijheid kan bevrijdend zijn, maar ook verwarrend. Wanneer je je losmaakt van familiepatronen, kan dat aanvoelen als verraad. Deze spanning laat zien hoe diepgeworteld het familiegeweten in ons is.
“Echte verbinding ontstaat wanneer je trouw blijft aan jezelf én je familie.”
Bewustzijn en bevrijding
Het bewust worden van het familiegeweten is de eerste stap om de balans te vinden tussen loyaliteit en persoonlijke vrijheid. Door te reflecteren op de onzichtbare regels die je gedrag sturen, kun je bepalen welke waarden en tradities je wilt behouden en welke je wilt loslaten.
Hoewel dit proces niet altijd gemakkelijk is, biedt het jou de ruimte voor persoonlijke groei. Je kunt trouw blijven aan jezelf zonder volledig afstand te nemen van je familie. Het is een zoektocht naar verbinding, niet alleen met je familie maar ook met jezelf.
Conclusie
Het familiegeweten bepaalt in grote mate hoe we ons verhouden tot onze oorsprong. Loyaliteit is een krachtig bindmiddel, maar het mag je persoonlijke vrijheid niet beperken. Door bewust te worden van de dynamieken binnen je familie, kun je een balans vinden tussen het behouden van verbinding en het verkennen van je eigen pad.
Familiegeheimen blijven vaak in stilte hangen, maar hun onuitgesproken verhalen drukken zich uit in lichamelijke spanning, terugkerende patronen en onverwachte emoties.
Door één simpele vraag, schrijven of een familieopstelling te gebruiken, kun je de verborgen dynamiek doorbreken, verlichting vinden en echte heling ervaren..
Sta je er weleens bij stil wat je bewust én onbewust doorgeeft aan je kind? Als ouder heb je een diepe wens om het beste van jezelf aan je kind te geven, maar wat betekent dat eigenlijk? En kun je je kind volledig vrij maken van de patronen en ballast die je zelf hebt meegekregen? In dit blog ontdek je hoe familiesystemen en systemisch werk inzicht geven in wat je doorgeeft aan de volgende generatie – en hoe je bewuste keuzes kunt maken om jouw kind meer vrijheid te geven.
Alles wat je bent, geef je door aan je kind
Vanaf het moment dat een kind geboren wordt, maakt het deel uit van een groter geheel: het familiesysteem. Dit systeem omvat niet alleen jou als ouder, maar ook de invloeden van eerdere generaties. Overtuigingen, emoties en zelfs onverwerkte trauma’s kunnen onbewust worden doorgegeven.
Bijvoorbeeld:
Ben je opgegroeid met de overtuiging dat hard werken altijd loont?
Of dat het tonen van kwetsbaarheid een teken van zwakte is?
Deze overtuigingen draag je vaak – zonder dat je het doorhebt – over aan je kind, zowel in je woorden als in je gedrag en energie. Daarnaast kunnen spanningen of geheimen uit je familiegeschiedenis generaties lang blijven doorwerken totdat ze worden erkend.
De kracht van het familiegeweten
Binnen elk familiesysteem bestaat een onbewust regelsysteem: het familiegeweten. Dit zorgt ervoor dat iedereen binnen het systeem loyaal blijft aan elkaar. Het gevolg? Patronen zoals angst, schuldgevoelens of perfectionisme kunnen zich herhalen.
Kinderen zijn van nature loyaal aan hun ouders en grootouders. Soms betekent dit dat ze onbewust de lasten van eerdere generaties overnemen om balans te creëren in het systeem. Dit kan zich uiten in:
Faalangst of perfectionisme
Moeilijkheden in relaties
Zelfs fysieke klachten
Wat niet wordt erkend, blijft in het systeem bestaan en wordt doorgegeven. Dit wordt vaak vergeleken met “een bal onder water houden”: vroeg of laat komt deze weer boven, totdat iemand de moed heeft om het aan te kijken en te erkennen.
Bewustwording: wat geef jij door aan je kind?
Bewustwording is de sleutel tot verandering. Stel jezelf deze vragen:
Welke overtuigingen, angsten of verwachtingen heb ik van mijn kind?
Herken ik patronen uit mijn eigen opvoeding die ik wil doorbreken?
Zijn er geheimen of onverwerkte emoties in mijn familiegeschiedenis?
Hoewel je je kind niet volledig kunt vrijmaken van het familiesysteem, kun je wel een gezonde basis creëren door bewust om te gaan met wat je doorgeeft.
“Wat aangekeken wordt, hoeft niet langer doorgegeven te worden. Vrijheid begint bij erkenning van wat is.”
Systemisch werk: inzicht in patronen
Systemisch werk is een krachtige methode om te ontdekken wat je onbewust doorgeeft. Door middel van bijvoorbeeld familieopstelling of een systemisch coachgesprek kun je inzicht krijgen in de dynamieken binnen je familiesysteem.
Dit werk draait niet om fouten goedmaken, maar om erkenning geven aan wat er is geweest. Door dit te doen, ontstaat er rust in het systeem. Wat erkend wordt, hoeft niet langer doorgegeven te worden.
Wil je meer inzicht in jouw familiesysteem? Overweeg een familieopstelling of een systemisch coachgesprek om je eigen patronen en dynamieken te verkennen.
Kun je je kind systemisch vrij maken?
Het volledig vrijmaken van je kind is een ideaal dat vaak niet haalbaar is. Als mens blijven we immers verbonden met onze familiesystemen. Wat je wél kunt doen, is bewustwording creëren en ruimte geven:
Herkennen en erkennen:
Sta stil bij de patronen en thema’s in jouw familie. Door ze te erkennen, kun je ze doorbreken.
Aanvaarden wat is:
Omarm je imperfecties als ouder. Kinderen leren niet alleen van je successen, maar juist ook van hoe je met uitdagingen omgaat.
Loslaten van verwachtingen:
Geef je kind de vrijheid om zijn eigen pad te bewandelen, zonder de druk van jouw idealen.
De kracht van polariteiten
Het leven bestaat uit polariteiten: vreugde en verdriet, succes en falen. Als ouder wil je je kind beschermen tegen pijn, maar juist het ervaren van deze tegenstellingen biedt groei.
Door jouw kind ruimte te geven om te falen, te leren en te worden wie het werkelijk is, geef je niet alleen liefde, maar ook vrijheid.
“Bewust ouderschap is een reis van reflectie en groei. Het vraagt moed om naar jezelf te kijken en bewuste keuzes te maken.”
Samenvattende tips voor bewust ouderschap
Herkennen en erkennen:
Sta stil bij de patronen en overtuigingen in jouw familiesysteem.
Aanvaarden wat is:
Perfectie is een illusie. Laat je kind zien hoe je met tegenslagen omgaat.
Ruimte geven:
Laat jouw verwachtingen los en geef je kind de vrijheid om zijn eigen weg te vinden.
Wil je meer leren over familiesystemen of systemisch werk? Neem contact op voor een systemisch coachgesprek, een persoonlijke opstelling, of plan jouw familieopstelling. Samen creëren we helderheid en rust in jouw systeem.
Een blog over handen wassen. Over verschoond blijven. Verschoond van schuld.
Een unheimisch gevoel
Beladen woorden in mijn praktijk zijn de woorden schuld en onschuld. In vrijwel alle gesprekken waar deze woorden vallen is een toelichting vereist. Soms als vraag gesteld, vaker door middel van een non-verbale vragende blik.
Schuld is doorgaans omkleed met een unheimisch gevoel. Iets wat je liever wilt vermijden. Schuldig zijn wordt meestal gelijkgetrokken met veroordeelt worden. Buitengesloten en afgewezen.
Er is niets ergers dan geen lid meer kunnen zijn van de groep waartoe je behoort. Schuld mag er daarom bij voorkeur niet zijn! Liever blijf je onschuldig.
Verleggen van de schuld houdt je onschuldig
De veroordeling van Jezus en de daaropvolgende kruisiging is een bekend bijbels verhaal wat jaarlijks tijdens Pasen wordt herdacht. De Romeinse heersers en veel joden wilden af van de lastpak en onruststoker.
Pilatus, de Romeinse gouverneur, wilde echter voorkomen dat de kruisiging van Jezus tot ernstige onlusten zou leiden. Hij zette daarom een slimme strategie in. Laat het Joodse volk zélf beslissen wat er moest gebeuren met Jezus.
Voor Pilatus toch nog onverwacht eisten de Joden de kruisiging van Jezus. Door de schuld bij de ander te leggen kon Pilatus zijn handen in onschuld wassen.
Onschuld houdt je ingesloten
Je handen wassen in onschuld. Als je daartoe besluit laat je weten geen verantwoordelijkheid te willen dragen. Wellicht zelfs elke betrokkenheid ontkennen. Het is daarom verhelderend om voor je zelf te onderzoeken waar jij je handen in onschuld wast of hebt gewassen.
Maak het niet te groot. Een leugentje om ‘bestwil’ is al een voorbeeld van onschuldig blijven. Onschuldig blijven, opdat je niets te verwijten valt. Dat je ingesloten kunt blijven in de veiligheid van de groep. Wel of geen verantwoordelijkheid nemen heeft zijn weerslag op jouw (gevoel van) persoonlijke veiligheid.
Staan voor je overtuiging
Neem nu deze uitspraak: “Ik vind het mooie gedachte dat iedereen op aarde een aantal persoonlijke lessen heeft te leren. En dat iedereen zelf heeft gekozen waar hij is geboren.” Het feit dat je benoemt dat het ‘een gedachte’ is houdt je onschuldig.
Immers zodra je iets van weerstand/afwijzing voelt bij de ander, dan refereer je aan het feit dat het maar een gedachte is.
Heel veilig. Want je wordt niet ‘aangevallen’ om een gedachte. Door te zeggen: “Voor mij staat vast dat……”. Neem je een duidelijk standpunt in. Het is jouw overtuiging waar je voor staat. Staan voor je overtuiging is schuld nemen.
Geven en nemen in balans
Geven en nemen in balans. Het is een van de principes die gelden in systemisch werken. Een principe die bijdraagt aan het kunnen stromen van de energie in het systeem. Door te nemen laadt je een schuld op jezelf. Een schuld die wordt voldaan door iets terug te geven. Het liefst iets meer dan je hebt ontvangen.
Want, dan ben jij onschuldig en heeft de ander een schuld aan jou. Telkens iets meer geven dan je ontvangt brengt een beweging, energie, op gang. Niet kunnen aannemen wat wordt gegeven betekent geen schuld willen nemen. Jij blijft onschuldig en de energie stokt.
Eigen veiligheid eerst is je schuldig maken
Veiligheid is een sterke interne, onbewuste drijfveer. Onschuld is voedend voor jouw veiligheidsgevoel. Ontzeggen van die voeding is echter je onveiligheid vergroten. En vervolgens ontstaan er onbewust patronen waarin jij de ruimte bij de ander laat. Waar jij een stapje terug doet. De deugd van bescheidenheid omarmend.
Zodat jij onschuldig kunt blijven. In je bescheidenheid voel jij je goed. Je hebt immers oog voor de noden van de ander. Dat jij jouw verlangen projecteert op de ander, dáár bij jij je niet van bewust. In je onschuld voel jij je verheven en goed. En knaagt het van binnen. Wie is er voor mij?
Het zit “tussen je oren”. Pijnlijk waar?
Schuld en onschuld. Twee zijden van dezelfde medaille. Hoewel het een levensbeweging is, een beweging die stroomt, brengt het velen niets meer dan een kramp. Een verstijving. Een tegenhouden of inhouden van de energie laat deze stollen. En gestolde energie zet zich vast in het lichaam.
Wordt zichtbaar in allerlei klachten en symptomen die geen aantoonbare medische grond hebben. Het “zit tussen de oren” wordt er dan wel gezegd. Maar hoe kan de pijn in je benen of voeten, die je écht wel voelt, nu tussen de oren zitten? Welke schuld vermijd je nu?
Onschuldig blijven door niets te zeggen
Iets ongezegd laten. Negeren. Uitsluiten. Buitensluiten. Niet willen accepteren. Het zijn allemaal vormen van onschuldig willen blijven. Jezelf ontslaan van een misschien pijnlijke verantwoordelijkheid.
Omkleed met goed klinkende excuses als: “Het is maar beter zo”. “Het heelt wel in de tijd”. “Het is niet aan mij om dit aan te roeren” (aan wie dan wel?). Grote kans dat je geen schuld op je wilt nemen uit angst. Angst voor afwijzing. Of angst voor de emoties van de ander.
Angst voor de beschuldiging van bemoeial. Inderdaad, het gaat doorgaans over angst. Misschien wel de grootste rem op LEVEN.
Miskennen door ontkenning is geen leven
Je handen wassen in onschuld. Ik heb in dit blog met heel verschillende voorbeelden duidelijk gemaakt hoe schuld en onschuld hoort bij het leven. En dat miskennen van deze dynamiek daardoor ontkennen van Leven is.
Bijzonder toch?
Hopelijk helpt dit blog jou te ontdekken hou jij je verhoudt tot schuld en onschuld. En welke rol angst in je leven speelt. En de invloed hiervan op jouw energie. Of je energiek bent of juist futloos omdat jouw energie telkens opnieuw weglekt.
Wellicht roept de blog vragen bij je op. Wil je daar eens over sparren. Misschien herken je (opnieuw) iets van jezelf en denk je aan een volgende stap.
In dit blog onderzoek ik hoe schuld, angst en zelfcompassie zich tonen in relaties. Vanuit systemisch perspectief laat ik zien hoe oude patronen en verborgen contracten je kan beperken, en hoe zelfcompassie een sleutel is naar verbinding — zonder jezelf te verliezen. Verdieping op het blog over verborgen contract.
