Over de vroege wond van teleurstelling, en de weg terug naar vertrouwen in jezelf
Teleurstelling doet pijn. Of het nu gaat om verbroken vertrouwen, afwijzing of een verlangen dat niet wordt vervuld – je wordt diep van binnen geraakt.
Bang om (weer) teleurgesteld te worden. Een zin die ik regelmatig hoor in mijn praktijk. Soms wordt hij aarzelend uitgesproken, met een blik naar de grond. Of klinkt hij resoluut, alsof de ander een feitelijke conclusie trekt die alles verklaart.
Na de teleurstelling en realisatie, volgt de verbazing
En heel soms hoor ik nog een vleugje verbazing — alsof de cliënt zich op dat moment zelf pas realiseert waar de pijn vandaan komt.
“Weet je, ik ben gewoon bang om (weer) teleurgesteld te worden.”
Hoe kunnen we dit onderschatten?
Teleurstelling. Het is misschien wel een van de meest onderschatte thema’s in ons leven. En tegelijkertijd eentje die zó veel impact heeft, juist omdat het vaak geen plek krijgt.
Niet in onze opvoeding, niet in onze taal, en niet in onze systemen. Dus ontwikkelen we allerlei manieren om het vooral maar niet meer te hoeven voelen.
Herkenbaar?
De hoop laten varen
Misschien heb jij ook geleerd om niet meer te hopen. Niet meer te verlangen. Of om het dan maar zelf te doen. Omdat:
Afhankelijkheid voor jou voelt als een risico.
Er teleurstellingen zijn die je maar liever vóór bent. Zoals: ‘Niet gezien worden’ of ‘niet gekregen hebben wat je nodig had’.
Maar onder al die strategieën ligt vaak iets heel kwetsbaars. Iets ouds. Iets dat in de vroege kindertijd al ontstaan is.
Als baby of jong kind ben je volledig afhankelijk van je verzorgers. Je huilt als je iets nodig hebt, je reikt uit, je vertrouwt erop dat de ander weet wat er met je aan de hand is.
En als het goed is, wordt er dan afgestemd. Niet perfect — want perfect ouderschap bestaat niet — maar voldoende. Voldoende om een gevoel van veiligheid en basisvertrouwen op te bouwen.
Voldoende om te voelen: ik ben het waard dat er voor mij gezorgd wordt.
Maar wat als die afstemming er onvoldoende is? Wat als jouw nood, jouw verdriet, jouw vragen niet opgemerkt worden? Of erger nog: weggewuifd, gebagatelliseerd of verkeerd begrepen?
Dan ontstaat er iets pijnlijks. Een kind kan niet concluderen: “Oh, mijn ouder is emotioneel onbeschikbaar.”
Wat het wél denkt is: “Er is iets mis met mij.”
En vanuit die verwarring ontstaat het begin van een diepe, stille teleurstelling. Eentje die zo groot is, dat je er als kind niets anders mee kunt dan hem wegstoppen. En in plaats daarvan ga je aanpassen.
Teleurstelling vermijden lijkt veilig, maar het houdt je gevangen. Werkelijk vertrouwen ontstaat pas als jij jezelf weer serieus neemt.
De aanpassing: een overlevingsstrategie
De aanpassing is een eigen set van overtuigingen wat je hebt te doen. Niet bewust, alhoewel je waarschijnlijk telkens opnieuw wordt bevestigd. Overtuigingen als:
“Ik vraag niet zo snel om hulp.”
“Ik red me wel.”
“Kwetsbaarheid? Dat is niet zo mijn ding.”
“Zelf doen is voor mij de normaalste zaak van de wereld.”
Deze uitspraken hoor ik heel regelmatig. Soms als een losse terloopse opmerking. Vaak met een zweem van trots. Alsof er iets gewonnen is door onafhankelijk te zijn. En ja, in zekere zin is dat ook zo. Want de strategie heeft immers gewerkt!
Je hebt immers geleerd je staande te houden. Jij hebt geleerd om jezelf te dragen. In een wereld waarin je niet zeker wist of de ander dat zou doen.
Maar dát wat ooit een noodzakelijke aanpassing was, wordt later vaak een identiteit. Je bent dan de sterke, de zelfstandige, degene die anderen helpt.
Jij bent degene geworden die ‘geen gedoe’ geeft, die anderen ruimte geeft, die zijn emoties wel onder controle heeft. En zolang het leven een beetje meezit, kun je daar behoorlijk ver mee komen.
Ingrijpende gebeurtenissen – de controle verliezen
Totdat je iets of iemand tegenkomt die je diep raakt. Iemand die je weer doet verlangen naar werkelijke verbinding. Of een gebeurtenis die je stilzet — verlies, ziekte, een burn-out.
En dan ineens klopt die oude strategie niet meer. Want onder het zelf doen, blijkt nog steeds die oude pijn te zitten: de angst om (weer) teleurgesteld te worden.
De ontdekking: het inzicht dat pijn doet
Wat veel cliënten ontdekken in mijn praktijk, is dat het inzicht alleen al een teleurstelling kan zijn. Het besef dat je zo vroeg geleerd hebt om jezelf te verlaten, om te overleven, om niet tot last te zijn — dat is confronterend.
Het raakt vaak aan een diepe rouw. Niet per se om wat er is gebeurd, maar om wat je nooit hebt gekregen. De troost. De erkenning. De nabijheid.
En die ontdekking voelt dubbel. Aan de ene kant is het een opluchting: je bent niet ‘gek’, je bent niet ‘overgevoelig’, je hebt jezelf niet verzonnen.
Aan de andere kant voelt het ook als een bodem die onder je wegvalt. Want als je niet meer automatisch doet wat je altijd deed — wie ben je dan? En hoe moet je dan verder? Op wie of wat kun je nog vertrouwen?
Opluchting en machteloosheid
Dit is vaak het moment waarop machteloosheid binnenkomt. Want je ziet ineens hoe diep die patronen zitten. Hoe snel je jezelf weer terugtrekt, weer inslikt, weer oplost.
Je wéét dat je anders wil, maar je lijf doet iets anders. En dat kan behoorlijk ontmoedigend zijn.
De machteloosheid: weten wat je nodig hebt, maar het nog niet kunnen
Er is iets hartverscheurends aan het moment waarop iemand wéét wat er speelt, maar zich nog niet vrij voelt om het te doorbreken. Dat moment waarop je verlangt naar nabijheid, maar verstijft als iemand écht dichtbij komt.
Waarop je zou willen zeggen dat je je alleen voelt, maar de woorden blijven steken in je keel. Waarop je merkt dat je weer over je grens bent gegaan, maar niet durft terug te komen op je beslissing.
Leren voelen betekent voorbij je eigen schaamte en boosheid durven gaan. Omdat je vertrouwt op Jezelf
Van schaamte naar boosheid
In deze fase komt vaak schaamte naar boven. Schaamte over je behoeftigheid. Schaamte over je verlangen naar iets wat je ooit niet gekregen hebt. En soms ook boosheid — op jezelf, op de ander, op het leven. Want waarom is dit zo moeilijk?
Het antwoord is eenvoudig en pijnlijk tegelijk: omdat je dit al zó lang op deze manier doet. Je hebt jezelf jarenlang aangeleerd dat voelen gevaarlijk is. Dat je alleen veilig bent als je controle houdt. Dat je beter geen hoop kunt hebben, want dan doet het ook geen pijn als het tegenvalt. En om daar los van te komen, is moed nodig. En tijd. En veiligheid.
Autonomie als helende beweging
Veel mensen verwarren autonomie met afstandelijkheid. Met onafhankelijkheid. Met ‘ik heb niemand nodig’. Maar autonomie, in de zuivere zin van het woord, is iets heel anders.
Het is het vermogen om jezelf te dragen zonder jezelf te verlaten. Anders gezegd: Je vermogen om in elke situatie jezelf te kunnen zijn.
Om verantwoordelijkheid te nemen voor jouw innerlijke wereld. En — misschien wel het moeilijkste — om te erkennen dat je verlangen naar nabijheid legitiem is, maar dat jij zelf aan het roer staat.
Autonomie betekent dat je jezelf serieus neemt. Dat je leert voelen wat jij nodig hebt, in plaats van wat de ander van jou verlangt.
En dat je gaat onderscheiden wat nog steeds een kind-wens is (zoals: eindelijk gezien worden door die ene ouder), van wat een volwassen behoefte is (zoals: jezelf toestaan om steun te ontvangen, van iemand die beschikbaar is).
In mijn praktijk is het mooiste moment vaak dat waarop iemand niet langer alleen maar bezig is met snappen waar het misging, maar zichzelf weer durft te voelen. Niet omdat dat makkelijk is, maar omdat het de enige weg is naar echte verbinding — met zichzelf én met de ander. De manier om het vertrouwen in jezelf te herstellen.
Autonomie is niet alles alleen doen, maar jezelf dragen zonder jezelf te verlaten – ook als je de ander toelaat.
De weg terug naar jezelf
De weg van teleurstelling naar vertrouwen is geen rechte lijn. Het is een slingerpad, met omwegen, valkuilen en af en toe een sprankje hoop. Soms heb je een terugval. Soms ontdek je opnieuw dat je weer iets hebt ingeslikt.
Weet wel dat met elke stap die je zet, wordt jouw band met jezelf sterker.
Dat begint bij het erkennen van je pijn. Niet vergoelijken, niet relativeren, maar er echt bij blijven. En dan langzaam voelen wat jij nu nodig hebt.
Wellicht is dat een veilige ander om mee te oefenen.
Of misschien is het leren vragen om hulp.
Misschien is het jezelf niet langer veroordelen om je gevoeligheid, maar die juist als kracht gaan zien.
De meeste mensen die bij mij komen, hebben lang geprobeerd om het alleen op te lossen. En dat is ook begrijpelijk, want ooit was dat de enige optie.
Maar nu IS er een keuze. Wat betekent dat JIJ kunt kiezen
Je hoeft het niet meer alleen te doen. Je mág opnieuw leren ontvangen, zonder jezelf te verliezen.
De ‘onvermijdelijke’ route was altijd naar rechts. Maar nu kun je opnieuw kiezen en een andere richting inslaan!
Tot slot: jezelf geven wat je gemist hebt
Teleurstelling gaat over het moment dat de werkelijkheid niet overeenkomt met je verwachting. Als kind kon je die teleurstelling nog niet dragen, omdat je afhankelijk was. Nu, als volwassene, heb je de mogelijkheid om jezelf te geven wat je toen gemist hebt.
Dat vraagt iets. Het vraagt bewustzijn. Het vraagt compassie. En het vraagt vertrouwen: dat je je eigen pijn kunt dragen, zonder hem weg te hoeven stoppen. Dat je je grenzen mag voelen, en ook mag bewaken. Dat je je mag openen, stap voor stap, zonder jezelf daarin te verliezen.
Autonomie is niet: ik doe het alleen. Autonomie is:
ik ben er voor mezelf.
Ook als ik de ander toelaat.
Juist dan.
Herken je iets van dit verhaal in jezelf?
Voel je welkom om in gesprek te gaan. In mijn praktijk bied ik ruimte om de oude pijn te ontmoeten, zonder oordeel. Om te oefenen met nabijheid, met voelen, met ontvangen. Zodat je niet langer hoeft te overleven — maar echt kunt gaan leven.
Want ja, teleurstelling doet pijn. Maar het vermijden ervan houdt je gevangen. De weg naar vertrouwen begint daar waar jij jezelf weer serieus neemt.
Wil je de ervaring aangaan?
Wil je ervaren hoe het is om jezelf niet langer te verliezen in oude strategieën? In mijn praktijk in Nieuw-Balinge werk ik met mensen die de weg naar zichzelf terugvinden.
Maak gerust een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Of plan gelijk zelf je coach moment.
Schaamte houdt je klein, autonomie geeft vrijheid. Vaak zit je vast in één kant: aanpassen of jezelf isoleren. De oplossing ligt in het balanceren tussen beide. Door schaamte bewust te voelen en autonomie stapsgewijs te versterken, kun je vrijer leven. Dit blog biedt inzichten én een praktische oefening.
Stress is niet alleen een reactie op drukte. Het is ook een signaal van je systeem. Een innerlijk alarmsignaal dat zegt: “Er klopt iets niet.” En vaak blijkt die onrust een uitnodiging tot bezinning.
Tot stilstand.
Tot het stellen van wezenlijke vragen.
Identiteitscoaching bij stress en levensvragen richt zich precies op dat fundament. Op het terugvinden van je innerlijke kompas, voorbij de rollen, verwachtingen en patronen die je onbewust bent gaan volgen.
Want hoe kun je een leven leiden dat écht bij je past, als je jezelf bent kwijtgeraakt in de stroom van het dagelijkse bestaan?
Het begint met het herkennen van je triggers die stress veroorzaken
Omgaan met stress, en dan bedoel ik overmatige stress, begint altijd met herkennen. Het herkennen van de eerste signalen zodat je adequaat kunt reageren.
Op deze pagina vind je 3 sessies van elk 4 oefeningen. Om je stress te voorkomen, en als dat niet lukt, te reguleren. Om de stress vervolgens te kunnen laten afvloeien.
Adem Hier, Nu Voeten op aarde Mijn lichaam wordt rustig Balans
“Stress is niet alleen een reactie op drukte, maar een signaal van je systeem dat zegt: ‘Er klopt iets niet.”
4 oefeningen om stress en spanning te voorkomen (vooraf)
om je systeem veerkrachtig en in balans te houden vóórdat spanning zich opbouwt
Dagelijkse dankbaarheid (2 minuten)
Schrijf elke ochtend of avond 3 dingen op waarvoor je dankbaar bent.
Richt je brein op het positieve en versterk emotionele veerkracht.
Adempauze voor focus (3 x per dag)
Zet een alarm en neem 3 bewuste ademhalingen, waarbij je je aandacht bij je adem houdt.
Verstoort stresscycli en voorkomt dat spanning zich ongemerkt opstapelt.
Ochtend stretch met intentie (5 minuten)
Begin de dag met zachte rekoefeningen en spreek een intentie uit, zoals: “Ik kies vandaag voor rust in mijn lijf.”
Activeert je lichaam en zet een rustige toon voor de dag.
Energie check-in (voor of na werkmoment)
Sluit je ogen, voel je lijf en vraag: “Hoe voel ik me? Wat heb ik nodig?”
Helpt je grenzen op tijd te herkennen en bij te sturen vóór je overprikkeld raakt.
4 oefeningen om stress en spanning te reguleren (in het moment)
4-7-8 Ademhaling
Adem 4 seconden in, houd 7 seconden vast, adem 8 seconden uit. Herhaal dit 4 keer.
Werkt kalmerend op het zenuwstelsel en brengt je in het hier-en-nu.
Gronden met je voeten
Zet beide voeten stevig op de grond, voel je hielen, tenen, en het contact met de aarde.
Zeg zachtjes tegen jezelf: “Ik ben hier, ik ben veilig.”
Mini-body scan
Richt je aandacht een paar seconden op je hoofd, schouders, borst, buik, benen en voeten. Merk spanning op, adem ernaartoe.
Brengt je bewustzijn terug naar je lichaam.
Tactiele reset
Leg één hand op je hart, één op je buik. Adem rustig in en uit. Voel de warmte van je hand.
Activeert het rust- en herstelmechanisme via je nervus vagus.
4 oefeningen om stress en spanning af te laten vloeien (achteraf)
Trillen of shaken
Zet muziek op en laat je lichaam spontaan bewegen, schud je armen, benen, romp.
Laat opgeslagen spanning los via het lijf (werkt ook na een stressvolle gebeurtenis).
Schrijven wat je voelt
Neem 5 minuten om ongecensureerd te schrijven: wat voel je, wat wil eruit?
Helpt om emoties te verwerken en overzicht te krijgen.
Vertraagd wandelen (in stilte)
Loop langzaam en voel elke stap.
Adem diep en bewust.
Activeert de ontspanningsmodus en herstelt je systeem.
Warme douche met aandacht
Laat het water over je schouders stromen en stel je voor dat spanning met het water wegspoelt.
Combineert fysieke ontspanning met visualisatie.
12 praktische oefeningen om stress te voorkomen, reguleren of los te laten. Van ademhaling en lichaamsbewustzijn tot schrijven, wandelen en shaken. Met dit overzicht heb je directe handvatten voor meer rust, veerkracht en ontspanning in je dagelijks leven.
Een terugkerend overdaad aan stress heeft een reden. Soms zijn oefeningen niet genoeg. Is het raadzaam om de bron van je terugkerende stress te onderzoeken. Plan je coachgesprek in mijn praktijk in Nieuw-Balinge of kies voor het gemak van online.
Dit blog laat zien hoe identiteitscoaching je helpt bij stress en de levensvraag: Is dit het nou? Door systemisch te kijken naar je patronen, je verleden en je innerlijke signalen, ontstaat ruimte voor verandering. Je leert opnieuw verbinding te maken met wie je werkelijk bent en krijgt weer regie over je leven.
Fibromyalgie is meer dan fysieke pijn; het kan een signaal zijn van vastgezette emoties en onverwerkte stress. Dit blog onderzoekt de diepere oorzaken van chronische pijn en biedt praktische stappen om van verkramping naar ontspanning te gaan. Luister naar je lichaam en ontdek wat het je probeert te vertellen.
Dit blog onderzoekt de dynamiek tussen schuld en onschuld binnen menselijke relaties en familiesystemen. Het benadrukt hoe geven en nemen leiden tot gevoelens van schuld of onschuld, en hoe het streven naar balans hierin essentieel is. Bewustwording en erkenning van deze mechanismen helpen bij het nemen van verantwoordelijkheid en het herstellen van harmonie.
Het Spel met een voorspelbare uitkomst – en toch blijf je het spelen
Iedereen speelt het. Jij, ik, je collega’s, vrienden, en familie. Het is een Spel dat we vaak onbewust starten en telkens opnieuw herhalen. Een Spel met een hoofdletter, omdat het niet zomaar een spel is, maar een psychologisch patroon dat diepgeworteld zit in onze Transactionele Analyse (TA).
Wat is dit Spel precies? Waarom blijven we het spelen, zelfs als we de uitkomst al weten? En belangrijker nog, hoe kunnen we dit doorbreken om uit destructieve loops te stappen? Laten we dit patroon ontrafelen en stappen zetten naar meer bewustwording en verandering.
Spel Onbewust patroon Rollen, emoties, uitkomst Doorbreek de oude loop Vrijheid
Wat is een Spel in Transactionele Analyse?
In de Transactionele Analyse verwijst een Spel naar een reeks onbewuste transacties – communicatie tussen mensen – die altijd leiden naar een voorspelbaar, meestal onaangenaam resultaat. Het bijzondere aan een Spel is dat er altijd een verborgen agenda of bijbedoeling meespeelt, vaak zonder dat je het doorhebt.
Een voorbeeld:
Start: Je vraagt een vriend om hulp, maar eigenlijk hoop je vooral erkenning te krijgen voor je inzet.
Reactie: De vriend geeft advies, maar dat voelt voor jou als kritiek.
Uitkomst: Jij voelt je afgewezen en bevestigt jouw overtuiging dat mensen je niet écht waarderen.
Dit patroon wordt steeds opnieuw gespeeld, vaak zonder dat je je ervan bewust bent.
“Door bewustwording en nieuwe keuzes kun je jouw Spel stoppen en jezelf bevrijden van patronen die je beperken.”
Waarom blijf je het Spel spelen?
Het antwoord ligt in jouw levensscript. Een script is het onbewuste verhaal dat je in je kindertijd hebt geschreven op basis van je ervaringen en opvoeding. Het bevat overtuigingen over wie je bent, wat je waard bent, en hoe de wereld werkt.
Bijvoorbeeld:
Een kind dat weinig erkenning kreeg, kan een script ontwikkelen waarin het gelooft dat het nooit goed genoeg is. Dit leidt later tot Spelen waarin het steeds opnieuw zoekt naar bevestiging, maar situaties zo stuurt dat het die niet krijgt – omdat dat het script bevestigt.
Het Spel voelt veilig en vertrouwd, zelfs als het pijnlijke uitkomsten heeft. Het is immers wat je kent en wat je gewend bent.
Hoe herken je het Spel?
Bewustwording is de eerste stap. Spelen beginnen vaak met subtiele signalen. Hier zijn enkele manieren om een Spel te herkennen:
1. Voorspelbare patronen: Merk je dat je steeds in dezelfde situaties belandt, met dezelfde negatieve gevoelens en uitkomsten?
2. Sterke emotionele reacties: Spelen gaan vaak gepaard met intense emoties, zoals boosheid, verdriet, of frustratie.
3. Onbevredigende uitkomsten: De situatie eindigt nooit zoals je hoopte, en je blijft achter met een gevoel van teleurstelling.
4. Herkenbare rollen: Je neemt vaak een vaste rol aan, zoals slachtoffer, redder, of aanklager (bekend uit het Dramadriehoek-model in TA).
Hoe doorbreek je het Spel?
Het goede nieuws is dat je een Spel kunt stoppen. Het vraagt bewustzijn, moed, en oefening, maar het is absoluut mogelijk. Hier zijn stappen om het te doorbreken:
1. Identificeer je script
Vraag jezelf af: welk patroon herhaalt zich in mijn leven?
Welke overtuigingen over jezelf en anderen spelen een rol?
Schrijf je gedachten en gevoelens op om inzicht te krijgen in je script.
Wat is een constructieve manier om mijn behoeften te uiten?
4. Stap uit je rol
Elke rol binnen het Spel houdt het patroon in stand. Doorbreek het door bewust een andere houding aan te nemen:
Als je de rol van slachtoffer hebt, neem verantwoordelijkheid.
Als je de redder bent, geef anderen de ruimte om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Als aanklager, zoek naar begrip in plaats van schuld.
5. Kies voor autonomie
Transactionele Analyse benadrukt het belang van autonomie: handelen vanuit volwassen bewustzijn in plaats van oude patronen. Dit betekent:
Bewust reageren op situaties.
Je behoeften uiten zonder manipulatie.
Accepteren dat je niet altijd de uitkomst kunt beheersen.
Voorbeeld uit de praktijk: het Spel van ‘Ik probeer alles’
Stel je voor dat je altijd het gevoel hebt dat je alles moet oplossen. In je werk neem je steeds extra taken op je, terwijl je hoopt op waardering van je collega’s. Maar in plaats daarvan voel je je overwerkt en krijg je kritiek omdat je fouten maakt door de druk.
Dit is een typisch Spel: je zoekt waardering (onbewuste agenda), neemt teveel hooi op je vork (acties), en belandt in frustratie (voorspelbare uitkomst).
Open communiceren: deel je behoeften zonder verwachtingen te manipuleren.
Reflecteren: vraag jezelf af waarom je bevestiging zoekt.
Conclusie: de sleutel tot verandering
Het Spel in Transactionele Analyse laat zien hoe we onbewust gevangen zitten in patronen die ons script bevestigen. Het doorbreken ervan begint met bewustwording: herken je script, observeer het Spel, en kies voor autonomie.
Zelfreflectie en kleine veranderingen kunnen al een groot verschil maken. Vraag jezelf af: welke patronen zie ik in mijn leven? En wat kan ik anders doen om een constructieve uitkomst te bereiken?
Jij hebt de kracht om het Spel te stoppen en een nieuw hoofdstuk te beginnen. Wat wordt jouw volgende stap?
In dit blog lees je hoe onzichtbare loyaliteiten binnen familiesystemen invloed hebben op partnerrelaties. Verticale en horizontale loyaliteit kunnen botsen en zorgen voor spanningen, schuldgevoel of herhaling van oude patronen. Je ontdekt hoe je je eigen plek inneemt, grenzen stelt en vrijer kunt verbinden met de mensen van nu.
Veel mensen herkennen zichzelf in de slachtoffer- of daderrol zonder het door te hebben. Slachtoffers voelen zich machteloos, daders grijpen de controle. Beide dynamieken verhinderen dat je je echte plek inneemt. Dit blog helpt je patronen te herkennen, verantwoordelijkheid te nemen en los te breken, zodat je écht aanwezig kunt zijn.
De symbiotische structuur ontstaat door jezelf weg te cijferen om harmonie te bewaren. Dit leidt tot verlies van autonomie en eigen identiteit. Door grenzen te stellen, schuldgevoelens los te laten en keuzes te maken die bij je passen, kun je jezelf terugvinden en authentieke verbindingen creëeren.
Spiegel Team kijkt Zonder oordeel terug Ken jij je persoonlijk Leiderschap
Ken jij de weg van teleurstelling?
Die vraag komt vaak eerder als gevoel dan als gedachte. Een sluimerende onvrede, een lichte irritatie of een terugkerende teleurstelling over het gedrag van je team.
Dingen die niet lopen zoals je had gehoopt. Mensen die niet oppakken wat je dacht dat je duidelijk had gecommuniceerd. Een project dat spaak loopt, zonder dat je precies kunt aanwijzen waarom.
En dan die pijnlijke spiegel: Is jouw team een afspiegeling van jouw persoonlijk leiderschap?
De ongemakkelijke waarheid
“Ik ben thuis heel anders.”
“Op mijn werk speel ik een rol.”
“Zo ben ik nu eenmaal.”
Zinnen als deze hoor ik regelmatig terug in gesprekken met leidinggevenden. En eerlijk gezegd: ik herken ze ook van mezelf.
Want als je leiderschap écht persoonlijk wordt, dan komt alles in beweging. Ook de ongemakken.
Wat op jouw pad komt, is precies wat je nodig hebt
Deze zin – wat op jouw pad komt, is precies wat jij nodig hebt – roept vaak verwarring op. Alsof jij zelf verantwoordelijk bent voor alles wat er gebeurt.
Alsof het jouw schuld is als een medewerker niet functioneert. Of als er veel ziekteverzuim is. Of als jij voor de zoveelste keer met tegenzin naar het werk gaat.
Maar dat is niet de bedoeling van die zin. Het is geen oordeel, maar een uitnodiging. Een uitnodiging tot reflectie: Wat wil deze situatie mij laten zien?
En ja, daar schieten we vaak van in de verdediging. Dat is menselijk. We willen het niet voelen. Niet kijken naar dat wat confronterend is. En dus blijven we hard werken.
Nog harder dan eerst.
In de hoop dat het vanzelf wel weer goedkomt.
En juist dát is de weg van de teleurstelling.
Een spiegel van jouw manier van leidinggeven. Van jouw overtuigingen. Je energie en verwachtingen (ook de onuitgesproken). Je frustraties.
De kracht van de spiegel
Stel je voor dat jouw team – precies zoals het nu is – een spiegel is. Een spiegel van jouw manier van leidinggeven. Van jouw overtuigingen. Je energie. de verwachtingen (ook de onuitgesproken). Je frustraties.
Wat zie je dan?
Misschien een team dat moeilijk beslissingen neemt. Of een team waarin veel onduidelijkheid is over verantwoordelijkheden. Misschien merk je dat medewerkers niet zo open zijn als jij zelf denkt te zijn. Of dat er geen gebruik wordt gemaakt van de ruimte die jij zegt te geven.
En dan komt de echte vraag: Wat zegt dat over jou?
Niet in de zin van schuld of falen. Maar als uitnodiging tot groei. Tot bewustwording. Tot het herzien van je eigen patronen.
“Wat je team jou terugspiegelt, is geen oordeel – het is een uitnodiging om jezelf beter te leren kennen.”
Hoe jij invloed hebt, ook als het niet zo voelt
Er is een groot verschil tussen schuld hebben en verantwoordelijkheid nemen. Jij bent niet schuldig aan alles wat er in je team gebeurt. Maar je hebt wél invloed.
En die invloed wordt vaak groter naarmate je eerlijker naar jezelf durft te kijken:
Laat deze situatie mij iets zien over mijn eigen leiderschapsstijl?
Geef ik echte ruimte (hoe dan?) en waar houd ik (onbewust) de controle?
Wat hoop ik dat mijn team doet, terwijl ik het zelf niet leef?
De spiegel nodigt je uit tot eerlijkheid. Niet als kritiek, maar als kompas.
De reflex: nog harder werken
Veel leidinggevenden die ik spreek, hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Ze willen het goed doen. Voor de organisatie. Maar ook voor hun team.
Én voor zichzelf.
En dus stappen ze snel in de rol van de redder.
Ze nemen dingen over.
Hollen achter deadlines aan.
Oplossen, doorduwen, fixen.
Als geen ander weet ik uit eigen ervaring hoe dat gaat.
Maar vaak is die redderrol juist het probleem. Het ontneemt anderen de kans om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. En het houdt jou gevangen in een patroon waarin je jezelf uitput.
En dan komt het moment dat het niet meer gaat. De energie is op. De rek is eruit. Een burn-out ligt op de loer – of is al realiteit geworden.
Wat wil een burn-out jou vertellen?
Een burn-out komt niet uit de lucht vallen. Het is een krachtig signaal van je lichaam en je systeem dat er iets niet meer klopt. Het is een harde spiegel. En ja, vaak voelen we ons slachtoffer van die situatie.
“Doordat mijn team niet functioneert, ben ik nu opgebrand.”
“Ik heb altijd klaar gestaan voor iedereen, en nu zit ik thuis.”
“Ik heb altijd klaar gestaan voor iedereen, en nu zit ik thuis.”
Maar wat als ook dit een uitnodiging is? Een wake-up call die zegt: Kijk. Dit patroon werkt niet meer. Niet voor jou. Niet voor de ander. Het is tijd voor een andere vorm van leiderschap.
Niet nog meer doen, maar juist meer zijn. Meer jij zijn.
Fysieke signalen als systemische boodschappers
Niet alleen burn-out is een spiegel. Ook fysieke klachten kunnen boodschappen bevatten. Lage rugpijn, pijnlijke schouders, hoofdpijn, Fibromyalgie – het zijn signalen van je lichaam dat er iets niet lekker stroomt.
En vaak geven ze precies aan waar het schuurt. Waar jij jezelf teveel belast. Of je jezelf inhoudt. Waar je jezelf tekortdoet.
In systemisch werk kijk ik naar deze signalen als toegangspoort naar onderliggende patronen. Wat wil jouw lichaam jou vertellen over jouw plek? Over jouw balans tussen geven en ontvangen? Over de last die je draagt die misschien niet van jou is?
Een belangrijk kantelpunt ontstaat wanneer je stopt met oordelen – over jezelf én over je team – en begint met nieuwsgierigheid.
1. Wat laat deze situatie mij zien?
2. Wat laat deze medewerker mij voelen?
3. Wat doet het gedrag van mijn team met mij, en waarom?
Deze vragen openen de deur naar verandering. Niet door de ander te willen veranderen, maar door jezelf anders te positioneren.
“Persoonlijk leiderschap begint niet bij controle, maar bij eerlijk durven kijken naar je eigen patronen en reflexen.”
Persoonlijk leiderschap begint bij jou
Wat zou er gebeuren als jij jezelf toestaat om niet alles te weten?
Om niet alles op te lossen?
Als je zou kunnen zeggen: “Ik weet het ook even niet”?
Misschien zelfs te voelen wat het met je doet als dingen niet gaan zoals je had gehoopt?
Echt persoonlijk leiderschap begint bij jezelf. Bij jouw bereidheid om te kijken naar wat er in jou leeft. Om. te ontdekken wat je eigen overlevingsstrategieën zijn. Kijken naar jouw angsten. Naar je verlangen om ertoe te doen.
En pas dan – pas als je jezelf daarin serieus neemt – ontstaat er ruimte voor ander gedrag in je team.
De kracht van bewust leiderschap
Bewust leiderschap gaat over congruentie. Over jezelf durven zijn – thuis én op je werk. Over jezelf serieus nemen in wat je voelt. En over de moed hebben om stil te staan bij wat je tegenkomt. Zelfs – of misschien juist – als dat niet is wat je had gewild.
Want juist in dat ongemak zit de groei.
Dus als jouw team op dit moment niet functioneert zoals jij zou willen, vraag jezelf dan af: Wat spiegelt dit mij?
Welke onuitgesproken boodschap wordt mij hier aangereikt?
En durf ik daar verantwoordelijkheid voor te nemen – zonder mezelf schuldig te maken?
Tot slot: je hoeft het niet alleen te doen
Als je merkt dat je vastloopt, wees dan mild voor jezelf. Je hoeft het niet allemaal zelf op te lossen. Soms is het waardevol om een klankbord te hebben. Iemand die met je meekijkt.
Die je helpt om de patronen achter de spiegel te herkennen.
Dat is precies waar identiteitscoaching en systemisch werk je in kunnen ondersteunen. Niet met kant-en-klare antwoorden, maar met ruimte voor jouw eigen ontdekkingstocht.
Voel jij dat het tijd is om anders te kijken naar jouw leiderschap?
In mijn praktijk begeleid ik leidinggevenden die willen groeien in bewustzijn, verbinding en effect.
Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Want ook jij krijgt precies genoeg op je pad van datgene wat jij nodig hebt.
Dit blog onderzoekt wat innerlijke veerkracht werkelijk is. Niet doorzetten of negeren, maar voelen, vertragen en verbinding zoeken. Met persoonlijke en systemische voorbeelden laat het zien dat veerkracht in elk mens leeft. Zelfs wanneer het leven zwaar voelt, draagt iets in jou de kracht om door te bewegen.
In Transactionele Analyse verwijst een Spel naar onbewuste patronen met voorspelbare uitkomsten. Deze patronen, geworteld in je levensscript, kun je doorbreken door bewustwording, reflectie en nieuwe keuzes.
Ontsnap uit de loop en creëer vrijheid in je communicatie en relaties.
De overheersende structuur ontstaat uit een verlangen naar controle en onafhankelijkheid, vaak gevormd in de kindertijd. Hoewel kracht en zelfvertrouwen voordelen bieden, kunnen ze verbinding en kwetsbaarheid blokkeren. Door controle los te laten, steun te vragen en je hart te openen, vind je balans tussen daadkracht en echte verbondenheid.
Drijven Altijd voortgaan Nooit eens stilstaan Wat ben ik zonder? Gedrevenheid
Gedrevenheid verpakt in een ‘onschuldige’ zin
Soms komt een zin je leven binnen als een onverwachte gast. Je denkt er even over na, haalt je schouders op en gaat verder. Maar jaren later, als de tijd zijn werk heeft gedaan, kloppen diezelfde woorden opnieuw aan. Zachter dit keer, minder confronterend, maar met een diepgang die je eerder niet kon bevatten.
“Als je wilt drijven, word dan schaapherder.”
Ik hoor het nog steeds. Niet als een advies, maar als een scherpe opmerking, geroepen door iemand die mijn gedrevenheid doorzag. Destijds voelde ik irritatie en onbegrip. Maar nu besef ik dat die zin een uitnodiging was. Een vraag, vermomd als kritiek.
Soms moet een boodschap je eerst uitdagen voordat je bereid bent haar te begrijpen.
De kudde en de drijver: controle of vertrouwen?
Ik woon vlak bij een heide waar een schaapskudde graast. Mijn familiegeschiedenis blijkt zelfs terug te gaan naar generaties van schepers op het Ballooërveld. Ironisch, nietwaar? Een erfgoed van schaapherders, en toch ben ik er geen geworden. Niet in letterlijke zin.
k heb het niet geleerd
Toch zie ik ze weleens. De schaapherders en hun honden. Hoe ze de kudde bij elkaar houden, hoe de schapen gehoorzaam bewegen. En ik vraag me dan weleens af: als ik werkelijk een schaapherder was geworden, wat had ik dan geleerd?
Misschien had ik geleerd hoe je moet drijven. Hoe je richting geeft. Hoe je met vastberadenheid een groep in beweging brengt.
Maar ik heb nooit leren drijven. Ik heb geleerd om gedreven te zijn.
“Je hoeft niet altijd te duwen om dingen in beweging te krijgen. Soms is alleen aanwezig zijn genoeg.”
Gedrevenheid loslaten: van overlevingsstrategie naar vrijheid
Gedrevenheid is een kracht. Het is de motor achter prestaties, het vuur dat je voortstuwt. Je wordt erom bewonderd, aangemoedigd, geprezen. Maar stel nu dat die gedrevenheid geen bewuste keuze is, maar een overlevingsmechanisme? Hoe zou dát zijn?
Jarenlang was ik altijd in beweging. Doelen halen, harder werken, mezelf bewijzen. Stilstand voelde als achteruitgang, rust voelde als zwakte. Ik wist niet beter dan dat je hard moest werken om gezien te worden.
Maar of ik dan ook werkelijk vrij was?
Of werd ik misschien gedreven door een diep ingesleten overtuiging dat ik alleen waardevol was als ik iets toevoegde?
De zin over de schaapherder bleef me al die jaren achtervolgen, juist omdat ik ergens wel voelde dat er een waarheid in verscholen lag. Niet een waarheid over schapen, maar over mij. Over waarom ik altijd op weg was naar meer.
En de vraag die ik mij onmogelijk kón voorstellen dat ik ooit zou stellen:
Wat als ik stop met drijven?
De andere herder: de kracht van aanwezig zijn
Op een dag, terwijl ik ergens over een heide liep, zag ik een andere herder. Geen man met een hond, geen roepende stem die de kudde bijeen dreef. Nee, deze herder zat onder een boom. Zijn staf lag naast hem in het gras. De schapen graasden rustig, verspreid over het veld. Er was geen controle, geen druk. Alleen vertrouwen.
Ik bleef staan en keek.
Wat maakte dat deze kudde niet wegvluchtte? Wat maakte dat er orde was, zonder drang?
Toen was het opeens helder.
Er zijn twee soorten herders:
De drijver die duwt. Hij bepaalt de richting, houdt alles in beweging, zorgt dat de kudde blijft lopen.
De wachter die vertrouwt. Hij weet dat de kudde haar weg wel vindt, zolang hij aanwezig is.
Kun je iets zijn zonder het te weten?
Al die jaren was ik een drijver. In mijn werk, in mijn relaties, in hoe ik mezelf zag. Ik dacht dat ik moest sturen, controle moest houden, dat ik pas waardevol was als ik in actie was.
Maar diep vanbinnen verlangde ik ernaar om de wachter te zijn. Om achterover te leunen tegen een boom en erop te vertrouwen dat alles zich vanzelf zou voegen. Het verlangen:
Om te stoppen met doen en gewoon te zijn.
Herder met schapen op de grote heide. Van gedrevenheid naar overgave.
Gedrevenheid loslaten: wat gebeurt er als je stopt met drijven?
Die ene lastige vraag voelde als een afgrond. Alsof ik, als ik losliet, zou verdwijnen. Alsof er niets van mij overbleef als ik niet langer rende.
Maar ergens in de tijd besloot ik om het te proberen.
Eerst voorzichtig. Ik liet een keer een deadline los. Ik zei nee tegen een extra opdracht. Ik bleef zitten terwijl anderen spraken, in plaats van de stilte op te vullen.
En wat er gebeurde, verraste me best wel.
De wereld stopte niet met draaien.
Mensen vergaten me niet.
Ik was er nog steeds, ook zonder de constante beweging.
Beweging mag ontstaan
Langzaam begon ik te begrijpen wat de herder onder de boom al wist:
Je hoeft niet altijd te duwen om dingen in beweging te krijgen.
Soms is alleen aanwezig zijn genoeg en
Echte kracht zit in de moed om los te laten.
“Echte kracht zit niet in controle, maar in de moed om los te laten en te vertrouwen op wat ontstaat.”
Ont-wikkelen: de sleutel tot echte groei
We denken vaak dat persoonlijke groei betekent dat je iets toevoegt. Meer kennis, meer vaardigheden, meer inzichten.
Maar misschien is echte groei juist wel het tegenovergestelde.
Niet ontwikkelen, maar ont-wikkelen.
Het afpellen van de lagen die je niet langer nodig hebt.
De patronen die je ooit beschermden, maar nu in de weg zitten.
Het besef dat je niet meer hoeft te rennen om te mogen bestaan.
Ik ben geen schaapherder. Niet in letterlijke zin. Maar ik heb geleerd om de herder in mij te herkennen. De versie van mij die niet hoeft te drijven, maar gewoon mag zijn.
Als je van een afstandje kijkt naar jouw leven, herken je dan de drijver in jezelf? De constante beweging, het streven, de moeite die je doet om gezien te worden?
Of herken je de wachter, de innerlijke rust die er altijd al was, maar die je misschien nog niet durfde toe te laten?
De keuze is (zoals altijd) aan jou.
Wil je blijven drijven? Of wil je leren vertrouwen op wat er vanzelf ontstaat?
Misschien is het tijd om tegen die boom aan te leunen. Om even niets te doen. Om te voelen dat je er al bent.
En wie weet, als je stil genoeg wordt, hoor je de woorden die jij nodig hebt. Net als ik, jaren geleden.
“Als je wilt drijven, word dan schaapherder.”
Of misschien, nu je dit leest, hoor je ze anders:
“Als je wilt leven, leer dan loslaten.”
Wil je eens dieper duiken in jouw overlevingsstrategieën? Plan een afspraak voor en coach-sessie, persoonlijke opstelling of een coach wandeling op de heide
Wanneer iets ondanks al je inspanningen niet lukt, kan het zijn dat je lichaam signalen geeft om dieper te kijken. Innerlijke spanning, oude patronen of familiesystemen kunnen onbewust belemmeren. Door te luisteren naar je lichaam en stil te staan bij jezelf, ont-wikkel je ingewikkelde vragen en vind je antwoorden.
Twijfel voelt ongemakkelijk, maar is een krachtige katalysator voor groei en succes. Door je onzekerheden te omarmen, ontdek je je ware identiteit en creëer je betekenisvol succes. Het gaat niet alleen om wat je doet, maar vooral om wie je bent. Twijfel leidt je naar authentieke kracht en zelfkennis.
Schuld en onschuld zijn dynamieken die onlosmakelijk met het leven zijn verbonden. Een blog over schuld en onschuld. Met antwoord op de vraag hoe je onschuldig kunt blijven. Mocht je dat willen. Verantwoordelijkheid, belofte en balans in geven en nemen.
